Vrienden maken als volwassene, zonder dat het ongemakkelijk wordt

Kort antwoord: vriendschap ontstaat niet uit een klik, maar uit herhaling. Op school en op de studie zat je toevallig elke dag naast dezelfde mensen, en dat deed het werk. Die herhaling is weggevallen en er is niets voor in de plaats gekomen. De oplossing is dus geen leuke vreemde vinden, maar iets afspreken dat vanzelf terugkomt.

Waarom het vroeger vanzelf ging

Psychologen noemen de drie ingrediënten meestal in deze volgorde: nabijheid, herhaling zonder afspraak, en een omgeving waarin je je kunt laten gaan. Op je zeventiende had je alle drie zonder er iets voor te doen.

Kijk wat er van over is als je vijfendertig bent. Nabijheid: je collega's, en die wisselen. Herhaling zonder afspraak: weg, want alles moet in de agenda. Je laten gaan: dat gebeurt bijna nergens meer, want er kijkt altijd iemand mee die iets van je vindt.

Dus het ligt niet aan jou en het ligt ook niet aan je karakter. De omstandigheden zijn veranderd en niemand heeft je verteld dat je die zelf moet gaan maken.

Waar het bij mannen en vrouwen anders zit

Grof gezegd, en met alle uitzonderingen die je zelf kent: mannen doen vaker iets naast elkaar en vrouwen praten vaker tegenover elkaar. Beide werken. Ze lopen alleen anders vast.

• Wie het van samen dingen doen heeft: als de activiteit wegvalt, valt het contact weg. De voetbalploeg stopt, de klus is af, en dan blijkt er onder al die jaren geen gesprek te liggen. Zie De man die alles alleen droeg.
• Wie het van praten heeft: als je moe bent of je schaamt je voor waar je zit, kun je niet meer aankomen zonder eerst uit te leggen wat er is. Dan zeg je maar niets, en dat wordt makkelijk een jaar.

Het antwoord is bij allebei hetzelfde: iets dat terugkomt zonder dat er elke keer een besluit voor nodig is.

Wat er in de weg staat

De gedachte dat je opdringt

Dit is de grootste. Je denkt aan iemand, je wilt iets sturen, en dan bedenk je dat hij het druk heeft.

Onderzoek naar wat mensen de liking gap noemen, laat steeds hetzelfde zien: mensen onderschatten stelselmatig hoe aardig de ander hen vindt en hoezeer contact op prijs wordt gesteld. Wat jij ziet als opdringen, ervaart de ander bijna altijd als aandacht.

Wachten op de goede aanleiding

Die komt niet. Een verjaardag, een verhuizing, iets ergs. Als je daarop wacht, spreek je elkaar eens per twee jaar op een condoleance.

Denken dat het wederzijds moet zijn vanaf dag één

In elke vriendschap is er iemand die iets vaker begint. Bijna altijd. Dat is geen scheve verhouding, dat is hoe het loopt. Wie bijhoudt wie er aan de beurt is, is aan het rekenen en niet aan het bevrienden.

Wat wel werkt

1. Zet één ding vast dat vanzelf terugkomt

De eerste woensdag van de maand hardlopen. Elke dinsdagavond zaalvoetbal. Elke maand een keer koffie op dezelfde plek. Het onderwerp doet er niet toe, het herhalen wel. Dit vervangt precies wat er is weggevallen.

2. Stuur het bericht dat je toch al bedacht

Niet "we moeten weer eens", want dat is een wens en geen afspraak. Wel: "Ik moest aan je denken. Zin om donderdag te lopen?" Met een dag erin, anders gebeurt het niet.

3. Nodig uit voor iets dat je toch al doet

Boodschappen, wandelen, klussen, naar de sportschool. Dat is de laagste drempel die er is, want jij hoeft er niets extra's voor te plannen en de ander hoeft geen avond vrij te maken.

4. Zeg één keer iets echts

Vriendschap wordt niet dieper door vaker afspreken, maar door één zin die verder gaat dan het weer en het werk. "Het gaat eerlijk gezegd niet zo lekker de laatste tijd." Bijna altijd komt er iets terug, want de ander wachtte ook.

5. Ga terug naar iemand van vroeger

Makkelijker dan iemand nieuws, want de geschiedenis ligt er al. Twee zinnen zijn genoeg. De gêne over de tijd die eroverheen is gegaan, zit vrijwel altijd alleen bij jou.

6. Reken op een jaar

Onderzoek van Jeffrey Hall (2019) kwam uit op ongeveer vijftig uur samen voor gewone vriendschap en meer dan tweehonderd uur voor goede vriendschap. Je hoeft die getallen niet letterlijk te nemen, maar de orde van grootte klopt: dit is een kwestie van maanden, niet van een geslaagde avond.

Waar je mensen tegenkomt

Niet op plekken waar je één keer komt. Alleen daar waar je vaker dezelfde gezichten ziet: een ploeg, een koor, een cursus die tien weken duurt, vrijwilligerswerk met een vast rooster, de sportschool op vaste tijden, de ouders bij dezelfde training van je kind.

Een festival, een netwerkborrel of een eenmalige workshop levert zelden iets op. Niet omdat de mensen er niet deugen, maar omdat je ze niet terugziet.

Hoe ik ernaar kijk

Ik heb hier zelf lang last van gehad zonder het zo te noemen. Ik had genoeg mensen om me heen en niemand die ik zou bellen als het tegenzat. Dat vond ik ook niet erg, dacht ik.

Wat het omdraaide was iets kleins en oninteressants: elke week op een vast moment gaan lopen met iemand. Geen diepe gesprekken gepland, gewoon lopen. Na een paar maanden kwam er vanzelf iets ter sprake dat ik aan niemand had verteld, en dat kwam niet doordat ik me had opengesteld. Het kwam doordat we naast elkaar liepen en er tijd overbleef.

Wat ik eruit haal: mensen wachten allemaal op elkaar. Vrijwel iedereen die ik spreek zegt hetzelfde en denkt dat hij de enige is. Wie als eerste iets stuurt, komt er bijna nooit bekaaid vanaf.

Als het meer is dan drukte

Voel je je al langere tijd echt alleen, of trek je je terug uit dingen die je vroeger wel deed, dan is dat meer dan een agendaprobleem. Langdurige eenzaamheid werkt door op je gezondheid en je hoeft daar niet mee door te lopen. Bespreek het met je huisarts. Ik ben geen arts en geen psycholoog.

Wie een vriend zoekt zonder gebreken, blijft zonder vriend.

Naar een spreekwoord dat aan Rumi wordt toegeschreven, herkomst onzeker