Emoties toelaten als je dat nooit hebt geleerd

Kort antwoord: begin niet bij woorden maar bij je lichaam. Wie nooit heeft geleerd te voelen, kan niet benoemen wat hij voelt, en gaat dus zoeken naar woorden die er niet zijn. Drie minuten per dag nagaan waar in je lijf iets zit, is de kortste weg. De woorden komen daarna vanzelf.

Waarom je zoveel mannen ziet die geen emoties tonen

Het is zelden onwil en bijna nooit onverschilligheid. Het is aangeleerd, en het werd meestal beloond. Een jongen die zich groot houdt, krijgt te horen dat hij flink is. Diezelfde man krijgt op zijn veertigste te horen dat hij gesloten is. De vaardigheid die hem er als kind doorheen sleepte, is het probleem geworden waar hij nu op wordt aangesproken.

Dat is een vervelende volgorde en het verklaart waarom de vraag om open te zijn zo vaak niets oplevert. Je vraagt iemand iets te laten zien wat hij zelf niet meer kan vinden.

Bij vrouwen komt dit vaak in een andere vorm terug. Niet: ik voel niets. Maar: ik voel wel, en ik zeg het niet, want dan wordt het mijn probleem en moet ik het ook nog oplossen voor iedereen. Ook dat is aangeleerd, ook dat werd beloond, en het kost op de lange duur hetzelfde.

Waarom je het niet kunt

Als kind leer je razendsnel wat er mag. Niet uit boeken maar uit reacties: een gezicht dat betrekt, een zucht, de opmerking dat je je niet moet aanstellen. Wat je niet mag laten zien, ga je op den duur ook niet meer voelen.

Dat is geen wegduwen. Het systeem eronder leert af om het te melden. Alsof je een lampje op je dashboard hebt afgeplakt.

1. Begin bij je lichaam

Ga elke dag drie minuten zitten en loop je lichaam langs: voeten, benen, buik, borst, schouders, kaken. Je verandert niets, je constateert alleen. De eerste week voel je waarschijnlijk weinig. Dat is normaal, je bent daar jaren niet geweest.

2. Gebruik eerst een grof onderscheid

Vier woorden zijn genoeg om mee te beginnen: boos, bang, bedroefd, blij. Fijnere woorden komen later. Wie meteen precies wil zijn, geeft het op.

3. Zeg het hardop tegen jezelf

Ik merk dat ik gespannen ben. Ik merk dat ik teleurgesteld ben. Hardop, in de auto, zonder publiek. Dat voelt onhandig en het bouwt de verbinding tussen voelen en taal.

4. Laat het er zijn zonder het op te lossen

Een gevoel is geen probleem dat je moet fixen. Het is weer dat overtrekt, mits je het niet blijft voeden. Zie Bereidheid.

5. Oefen bij iemand die veilig is

Een broer, een oude vriend, iemand die niet meteen met adviezen komt. Begin met iets kleins. Je hoeft niet je hele geschiedenis op tafel te leggen.

Wat je merkt na een paar weken

Niet dat je emotioneler wordt. Wel dat je eerder merkt wat er speelt, waardoor je thuis minder uit het niets kortaf bent. Er komen een paar seconden bij tussen het opkomen en het eruit komen, en in die seconden kun je kiezen.

Achter elk verwijt zit een behoefte waar niemand woorden voor heeft gevonden.

Vrij naar Marshall Rosenberg