Inzichten · Voorbij het denken
Inzicht 27
Het lichaam
Het weet het meestal eerder dan jij
Je lichaam weet het eerder dan jij. Dat is de volgorde, geen spreuk.
In het kort
Emoties zijn in de eerste plaats lichamelijke gebeurtenissen. Je maag trekt samen voordat je bedenkt dat je zenuwachtig bent. Je lichaam weet het dus eerder dan jij, en het werkt ook omgekeerd: je houding en je ademhaling sturen je toestand. Lichaam en geest zijn een systeem.
Je lichaam weet het eerder dan jij. Dat is geen spreuk, dat is de volgorde waarin het gebeurt.
Je maag trekt samen voordat je bedenkt dat je zenuwachtig bent. Je schouders staan al hoog voordat je merkt dat je gespannen bent. Je ademt al hoog en kort voordat je bedenkt dat het te veel is.
Hoe het werkt
Emoties zijn niet in de eerste plaats gedachten, het zijn lichamelijke gebeurtenissen. Je hart, je ademhaling, je spieren en je darmen reageren op wat er gebeurt, en pas daarna maakt je hoofd er een verhaal bij. Dat verhaal kan er behoorlijk naast zitten, maar het lichamelijke signaal was er echt.
Veel mensen zijn getraind om dat signaal weg te zetten. Niet zeuren, doorgaan, kop erbij. Dat werkt op korte termijn uitstekend, en er zit een prijs aan: als je jarenlang niet luistert, houdt je lichaam niet op met praten. Het gaat harder praten. Slecht slapen, een korte lont, een nek die vastzit, een maag die niet meewerkt.
Er is nog een tweede kant, en die is bruikbaarder. Het werkt namelijk ook andersom. Je houding stuurt je toestand. Ga eens onderuit hangen, hoofd naar beneden, en probeer je scherp en zelfverzekerd te voelen. Het lukt nauwelijks. Ga rechtop staan, voeten stevig, adem laag, en probeer je klein te voelen. Ook dat lukt slecht.
Lichaam en geest zijn geen twee dingen die toevallig samenwonen. Ze zijn één systeem. Dat betekent dat je een ingang hebt op momenten dat praten met jezelf niet werkt: via je lijf.
De metafoor
Je lichaam is de vriend die naast je zit en weinig zegt, maar die je aanstoot als er iets niet klopt. Je kunt hem jarenlang negeren. Hij blijft zitten, en hij blijft aanstoten.
Waar je het tegenkomt
Op je werk
Bij een beslissing waar je met argumenten niet uitkomt. Ga na hoe het voelt in je lijf bij optie A en bij optie B. Dat is geen zweverigheid: je lichaam heeft meer meegekregen van die situatie dan je bewust hebt verwerkt. Het is informatie, geen orakel. Weeg het mee.
Thuis
Het moment waarop je merkt dat je gaat snauwen. Dat moment is lichamelijk en het komt eerder dan de woorden: kaken op elkaar, adem hoog, warmte in je borst. Wie dat leert herkennen, heeft ineens twee seconden speling. In die twee seconden zit alle keuze die je nodig hebt.
Verzorg je lichaam, niet omwille van het lichaam, maar omdat je het nodig hebt om te leven zoals je wilt.
Naar Seneca, Brieven aan Lucilius
Zo ging het bij Judith
Judith is 35 en had al maanden een strakke band om haar borst. De huisarts vond niets, en dat stelde haar maar half gerust, want het gevoel bleef.
Ze ging bijhouden wanneer het er wel en niet was. Niet wat ze dacht, alleen waar en wanneer. Na twee weken had ze een patroon dat ze zelf niet had voorspeld: het was er nooit in het weekend, en het begon op zondagavond rond acht uur.
Het lag dus niet aan haar werk in het algemeen, het lag aan één ding op maandag: het wekelijkse overleg waarin ze steeds als laatste aan het woord kwam en dan geen tijd meer had. Dat had ze in gedachten nooit belangrijk genoeg gevonden om te noemen.
Haar lichaam vond het wel belangrijk genoeg, en had het al maanden gemeld.
Nog een voorbeeld
Bij Erik zat het in zijn kaken. Hij ontdekte dat hij ze de hele dag op elkaar had staan en alleen losliet in de auto op weg naar huis. Precies op het moment dat er niets meer van hem verwacht werd.
De namen zijn veranderd. De situaties komen uit gesprekken die ik heb gevoerd.
Opdracht: drie minuten naar binnen
Doe dit een week lang, één keer per dag. Zittend, ogen dicht of half open.
- Ga met je aandacht langzaam door je lichaam: voeten, benen, buik, borst, schouders, kaken, gezicht. Twintig seconden per gebied.
- Je verandert niets. Je constateert alleen: hier is spanning, hier is niets, hier is warmte.
- Blijf tot slot een halve minuut bij de plek waar het meeste zit. Adem daarheen. Niet om het weg te krijgen, alleen om er te zijn.
- Schrijf achteraf één regel op: waar zat het vandaag?
Na een week heb je een kaart van jezelf. Bijna iedereen ontdekt dat spanning zich op één vaste plek verzamelt, en dat die plek al jaren dezelfde is. Vanaf dat moment heb je een vroeg waarschuwingssysteem: als het daar begint, weet je dat er iets speelt, vaak voordat je hoofd het doorheeft.
Wat je hieraan hebt
Je krijgt informatie terug die er altijd al was en die je hebt leren negeren. En je krijgt een tweede ingang: op de dagen dat je jezelf niet kunt toespreken, kun je wel rechtop gaan staan en langzamer ademen. Dat is geen truc. Dat is hetzelfde systeem, via de andere kant.
Hij zit er al je hele leven naast. Je hoeft alleen te luisteren.
Verder lezen
Dit sluit hierop aan
Inzicht 25
Wie ben je als je alles weglaat
Wat er overblijft als je alles wegstreept wat je kunt verliezen
Inzicht 26
De reiziger en de reis
Wat er verandert als je jezelf niet ziet als je verhaal
Inzicht 28
De stilte tussen twee gedachten
De ruimte die er altijd is, ook als je hem niet merkt
Weet je niet welk stuk bij jou past? Doe de test van twee minuten.
Even sparren?
Mail me, of laat je terugbellen
Ik ben geen dokter en geen psycholoog. Die denken vaak in kaders, en soms is er iets anders nodig: iemand die luistert, doorvraagt en niet meteen zijn eigen verhaal erbij haalt. Geen diagnose, geen traject, geen rekening.
Stuur een bericht met waar je mee zit. Wil je liever bellen, geef dan aan wanneer het jou schikt, dan bel ik je terug. Helemaal vrijblijvend.
Stuur een bericht Laat je terugbellen
Zit je echt in de knel, dan hoort daar iemand bij die naast je kan zitten. Dat zeg ik dan ook gewoon tegen je.