Faalangst: waar het vandaan komt en wat helpt

Kort antwoord: faalangst gaat zelden over de taak. Hij gaat over wat je denkt dat er gebeurt met je waarde als het misgaat. Zolang mislukken gelijkstaat aan waardeloos zijn, blijft de spanning. Haal die twee uit elkaar en er blijft gewone spanning over, en daar kun je mee werken.

Wat faalangst werkelijk is

Iedereen is gespannen voor iets belangrijks. Bij faalangst komt er iets bij: de uitslag zegt niet alleen iets over je prestatie maar over jou als mens. Dat is de hele lading.

Je herkent het aan de taal. Niet "dit kan misgaan", maar "dan sta ik voor gek", "dan weten ze het". Dat woord ze verraadt het: er is publiek, ook als er niemand kijkt.

1. Haal prestatie en persoon uit elkaar

Er zit een wereld tussen "dat ging niet goed" en "ik ben waardeloos". De eerste gaat over een moment, de tweede over je hele bestaan. Wie zichzelf op identiteitsniveau afrekent, blijft laag zitten hoeveel hij ook presteert. Zie De logische niveaus.

2. Schrijf op wat je vreest, letterlijk

Niet "het gaat mis", maar: wat gebeurt er dan, en wat daarna, en wat dan? Blijf doorvragen tot je bij de bodem komt. Meestal staat daar iets als: dan zien ze dat ik het niet kan, en dan hoor ik er niet meer bij. Op papier is dat te overzien. In je hoofd niet.

3. Bereid je voor op wat je kunt sturen

Je kunt de uitslag niet sturen, wel je voorbereiding, je eerste zin en je houding. Richt je aandacht daarop. Alles wat je richt op de uitslag, maakt de spanning groter zonder iets op te lossen.

4. Gebruik je lichaam

Twee minuten rechtop staan en laag ademen voordat je naar binnen gaat. Niet om jezelf voor de gek te houden, maar omdat je hoofd je lichaam uitleest. Zie Je toestand sturen.

5. Ga toch, met de spanning erbij

Wachten tot je kalm bent is de val, want dat moment komt niet. Bereidheid betekent: de spanning mag mee, en ik doe het toch. Zie Bereidheid.

6. Leg je bewijs vast

Schrijf na afloop twee dingen op: wat je vooraf dacht dat er zou gebeuren, en wat er gebeurde. Na tien keer heb je zwart op wit hoe vaak je hoofd zich vergist. Dat lijstje is meer waard dan alle geruststelling van anderen.

Wij durven niet omdat het moeilijk is; het is moeilijk omdat wij niet durven.

Seneca, Brieven aan Lucilius