Wat er gebeurt als je emoties er vroeger niet mochten zijn

Vraag een man van veertig hoe het met hem gaat en je krijgt in negen van de tien gevallen: goed, druk. Vraag door en het wordt stil. Niet omdat hij het niet wil zeggen. Omdat hij het niet weet.

Ik was zo iemand. Ik kon je precies vertellen wat er moest gebeuren, wat er mis was in een situatie, wat de volgende stap was. Vroeg iemand hoe ik me erbij voelde, dan had ik daar geen woorden voor. Ik dacht dat dat kwam doordat ik nuchter was.

Wat er van tevoren was gebeurd

Als kind leer je razendsnel wat er mag. Niet uit boeken, maar uit reacties. Een gezicht dat betrekt. Een zucht. Een opmerking dat je niet zo moet aanstellen.

Je hoeft daar geen ramp voor te hebben meegemaakt. Bij de meesten is het niet eens onvriendelijk bedoeld geweest. Het was gewoon een huis waar bepaalde dingen niet besproken werden, en dan leer je vanzelf welke dat zijn.

En wat je niet mag laten zien, ga je ook niet meer voelen. Dat is het stuk dat mensen missen. Het is niet dat je het wegduwt, het is dat het systeem eronder afleert om het te melden. Alsof je een lampje op je dashboard hebt afgeplakt en na een paar jaar denkt dat de motor prima loopt.

Waar het dan wel uitkomt

Nergens netjes. Het komt eruit als kortaf zijn om iets kleins. Als drie dagen malen over een opmerking van een collega. Als een lichaam dat niet meer ontspant. Als een gevoel dat je niet kunt benoemen en dus maar aan drukte toeschrijft.

Het gaat niet weg. Het verandert alleen van vorm.

Hoe ik er iets aan heb gedaan

Niet met grote gesprekken. Ik ben begonnen met iets veel saaiers: elke dag drie minuten stilzitten en nagaan waar in mijn lichaam iets zat. Geen betekenis geven, alleen constateren. Nek, kaken, borst, buik.

De eerste week voelde ik weinig. Dat is normaal, want ik was al twintig jaar niet komen kijken. Na een week of drie kon ik zeggen waar iets zat, en kort daarna kwamen de woorden erbij.

Dat is de volgorde die bij mij werkte: eerst het lichaam, dan pas de taal. Andersom werkt het slecht, want je kunt geen woorden zoeken voor iets waar je geen contact mee hebt.

Wat het opleverde

Dat ik thuis minder vaak uit het niets kortaf ben. Niet omdat ik zachter ben geworden, maar omdat ik het nu vroeger merk. Er zitten een paar seconden tussen het opkomen en het eruit komen, en in die seconden kun je kiezen. Die seconden had ik eerst niet.

En dit: ik weet nu dat gevoelens geen mening zijn. Ze zijn er gewoon, net als weer. Je hoeft ze niet te verdedigen en je hoeft er niets van te vinden. Je moet ze alleen af en toe uitlezen.

Achter elk verwijt zit een behoefte waar niemand woorden voor heeft gevonden.

Vrij naar Marshall Rosenberg

De oefening staat uitgebreid in Het lichaam.