Inzichten · Beginnen
Inzicht 01
Beginnen bij jezelf
Waarom veranderen van binnenuit gaat
Je hebt niets nieuws nodig. Je draait alleen nog op instellingen uit een andere tijd.
In het kort
Werken aan jezelf begint niet bij je omstandigheden veranderen, maar bij de conclusies die je als kind hebt getrokken en die nog steeds meedraaien. Die conclusies waren toen verstandig en passen nu vaak niet meer. Jezelf updaten betekent: nagaan welke instellingen nog kloppen, en welke uit een andere tijd komen.
Je bent op een pagina beland van iemand die je niet kent. Dus laat ik meteen zeggen wat dit is en wat het niet is.
Dit is geen cursus. Er valt niets te kopen. Ik verkoop geen traject, geen pakket, geen begeleiding. Wat hier staat is wat ik zelf geleerd heb, opgeschreven zoals ik het aan een vriend zou uitleggen. Als je er iets aan hebt, mooi. Als je daarna een vraag hebt, dan stel je die.
De reden dat ik het opschrijf is simpel. Ik heb jaren gedacht dat mijn leven beter zou worden als de dingen om mij heen zouden veranderen. Ander werk, andere mensen, meer rust, meer geld. Er veranderde weleens iets. En dan bleek dat ik nog steeds precies dezelfde man was, in een iets ander decor.
Hoe het werkt
Er zit een volgorde in die de meeste mensen omdraaien. Wij denken: als de omstandigheden goed zijn, voel ik me goed. Maar je hebt de omstandigheden grotendeels niet in de hand, en wat er binnen in je gebeurt wel. Dat is geen mooie gedachte, dat is gewoon een verdeling van wat van jou is en wat niet.
Wat van jou is: je aandacht, je reactie, je gewoontes, waar je je tijd aan geeft, wat je met een gedachte doet als hij langskomt. Dat is een korter lijstje dan je zou willen, maar het is wel volledig van jou. Alles daarbuiten, het gedrag van anderen, het weer, de economie, wat er vroeger is gebeurd, heb je niet in de hand.
Wie aan de buitenkant blijft trekken, blijft trekken. Wie aan de binnenkant begint, merkt dat de buitenkant meebeweegt. Niet omdat het magie is, maar omdat jij anders reageert, en de mensen om je heen reageren op jouw reactie.
Draaien op oude instellingen
Vergelijk het met een telefoon die al jaren niet is bijgewerkt. Hij doet het nog. Hij loopt alleen vast op dingen die inmiddels normaal zijn, en niemand snapt waarom.
Zo lopen de meeste mensen rond. Je hebt ergens tussen je zesde en je zestiende een aantal conclusies getrokken over hoe de wereld werkt en wie jij daarin bent. Die conclusies waren toen verstandig. Ze draaien nog steeds mee, ook nu je een volwassen man bent met heel andere mogelijkheden.
Werken aan jezelf is niet jezelf vervangen. Het is nagaan welke instellingen nog kloppen en welke stiekem uit een andere tijd komen. Jezelf updaten, meer is het niet.
En onderweg verandert er iets in je omgeving. Sommige mensen blijven, sommige gaan weg. Dat voelt als verlies. Vaak is het gewoon wat er gebeurt als jij verandert.
Waar je het tegenkomt
Op je werk
Je hebt een collega of klant die je irriteert. Je hebt tien argumenten waarom hij het probleem is. Je hebt waarschijnlijk gelijk. En je bent nog steeds degene die om half zes met een strak hoofd in de auto zit. Zijn gedrag is niet van jou. Jouw avond wel.
Thuis
Je bent thuis korter van stof dan je wilt zijn. Niet omdat je van je gezin houdt met minder geduld, maar omdat je de hele dag hebt ingehouden en er thuis niets meer over is. Dat is geen karakterfout. Dat is een lege accu die je nooit hebt opgeladen.
Van de dingen zijn sommige in onze macht en andere niet.
Epictetus, Enchiridion
Zo ging het bij Youssef
Youssef is 41 en heeft een klein installatiebedrijf. Hij nam vorig jaar een tweede monteur aan, precies wat hij wilde. Twee maanden later liep hij nog steeds op dezelfde tijden binnen en had hij hetzelfde korte lontje thuis.
Hij dacht dat het aan de drukte lag. Tot zijn vrouw zei: het was vorig jaar ook druk, en het jaar daarvoor. Toen viel het kwartje. Er was niets in hem veranderd, alleen om hem heen. Hij hield nog steeds alles zelf vast, omdat hij ergens geleerd had dat het misgaat als hij het niet zelf doet.
Wat hij aanpakte was niet zijn agenda. Het was die ene regel in zijn hoofd. En pas daarna werkte die tweede monteur ook echt.
Nog een voorbeeld
Sanne wisselde drie keer van baan in vier jaar. Elke keer was de nieuwe baan na een half jaar precies zo zwaar als de vorige. Niet omdat ze verkeerd koos, maar omdat ze overal het gevoel meenam dat ze zich moest bewijzen.
De namen zijn veranderd. De situaties komen uit gesprekken die ik heb gevoerd.
Opdracht: het eerste kaartje
Neem tien minuten, een pen en papier. Geen telefoon. Schrijf drie dingen op:
- Waar je nu staat. Niet mooier, niet lelijker. Gewoon: dit is het.
- Wat je jezelf al jaren belooft en steeds uitstelt. Één zin.
- Waar je aan zou merken dat het opgelost was. Wat zou je anders doen op een doordeweekse dinsdag?
Vouw het op en leg het ergens waar je het over drie maanden terugvindt. Meer niet. Je hoeft er nu niets mee.
Wat je hieraan hebt
De meeste mensen weten wel ongeveer wat er moet gebeuren. Wat ontbreekt is niet informatie, het is zien hoe het bij jou werkt. Daar gaan alle inzichten hierna over: niet wat je zou moeten voelen, maar hoe het mechanisme in elkaar zit, zodat je het bij jezelf herkent. En wat je herkent, kun je veranderen.
Je hoeft niet het hele plaatje te overzien. Alleen de volgende stap.
Verder lezen
Dit sluit hierop aan
Inzicht 02
De fundamenten
Waarom je slechte dagen zelden aan je hoofd liggen
Inzicht 03
De waarnemer
Je bent niet je gedachten
Inzicht 04
Het wiel van je leven
Waar het schuurt, en waar je het niet zoekt
Weet je niet welk stuk bij jou past? Doe de test van twee minuten.
Even sparren?
Mail me, of laat je terugbellen
Ik ben geen dokter en geen psycholoog. Die denken vaak in kaders, en soms is er iets anders nodig: iemand die luistert, doorvraagt en niet meteen zijn eigen verhaal erbij haalt. Geen diagnose, geen traject, geen rekening.
Stuur een bericht met waar je mee zit. Wil je liever bellen, geef dan aan wanneer het jou schikt, dan bel ik je terug. Helemaal vrijblijvend.
Stuur een bericht Laat je terugbellen
Zit je echt in de knel, dan hoort daar iemand bij die naast je kan zitten. Dat zeg ik dan ook gewoon tegen je.