Inzichten · Hoe je in elkaar zit
Inzicht 06
Het communicatiemodel
Waarom twee mensen nooit hetzelfde meemaken
Je reageert nooit op de werkelijkheid. Altijd op jouw versie ervan.
In het kort
Het communicatiemodel laat zien dat je nooit op de werkelijkheid reageert maar altijd op jouw versie ervan. Tussen wat er gebeurt en wat jij ervaart zitten drie filters: je laat weg, je vervormt en je generaliseert. Daarom lopen twee mensen met twee verschillende gebeurtenissen weg uit dezelfde vergadering.
Er komt per seconde een enorme hoeveelheid informatie op je af. Geluid, beeld, gevoel, geur, plus alles wat er in je hoofd meeloopt. Daar kun je onmogelijk alles van verwerken. Dus dat doe je ook niet.
Wat je bewust meemaakt is een sterk uitgedund uittreksel. Het communicatiemodel van NLP laat zien hoe dat uitdunnen gebeurt. En zodra je dat ziet, gebeurt er iets: je gaat begrijpen waarom twee mensen die hetzelfde hebben meegemaakt, iets totaal anders hebben meegemaakt.
Hoe het werkt
Tussen wat er gebeurt en wat jij ervaart zitten drie filters.
Weglaten
Je laat het meeste weg. Nu, terwijl je dit leest, voel je je linkervoet niet, tot ik het noem. Hij zat er al die tijd. Je liet hem weg. Zo laat je ook weg: het compliment tussen de kritiek, de vier dingen die goed gingen, de keren dat het wél lukte.
Vervormen
Je maakt er iets anders van. Je ziet een appje dat niet beantwoord wordt en maakt er "hij is boos" van. Er staat niets. Je hebt het ingevuld. Vervormen is ook waar fantasie en plannen vandaan komen, het is niet slecht, het is alleen onzichtbaar.
Generaliseren
Je maakt van één keer een regel. Dat moet ook, anders moest je elke deurklink opnieuw leren. Maar dezelfde machine maakt van twee keer afgewezen "ik val niet in de smaak", en die regel blijft daarna staan.
Wat je door die filters heen laat, hangt af van je herinneringen, je overtuigingen, je waarden, je taal en de staat waarin je nu bent. Het resultaat is een innerlijke voorstelling, jouw versie. Die voorstelling bepaalt hoe je je voelt, en dat bepaalt weer wat je doet.
Dat is de kern: je reageert nooit op de werkelijkheid. Je reageert altijd op jouw versie ervan. En je merkt het niet, want jouw versie voelt gewoon als "wat er gebeurde".
De metafoor
Twee mensen komen terug van dezelfde bruiloft. De een zegt: mooie avond, goed eten, lang nagepraat. De ander zegt: vreselijk, veel te warm en die speech duurde een uur. Ze zijn er allebei geweest. Ze hebben allebei iets anders weggelaten.
Waar je het tegenkomt
Op je werk
Je geeft feedback: vier dingen goed, één ding beter. Wat blijft hangen? Dat ene. Niet omdat de ander overgevoelig is, maar omdat zijn filter zo staat afgesteld. Weet je dat, dan breng je het anders, en vraag je na afloop wat er is aangekomen.
Thuis
"Je luistert nooit." Dat is een generalisatie, gebouwd op een paar echte momenten. De reflex is bewijs zoeken dat het niet waar is. Dat werkt nooit, want je bestrijdt een filter met een feit. Wat wel werkt: vragen wanneer precies. Dan krijg je de momenten waar het echt over gaat.
Alles wat wij horen is een mening, geen feit. Alles wat wij zien is een perspectief, geen waarheid.
Marcus Aurelius, Persoonlijke notities
Zo ging het bij Hakim en zijn collega
Hakim gaf een collega feedback: vier dingen die goed gingen, een ding dat beter kon. Hij vond het een net gesprek.
Twee dagen later hoorde hij via iemand anders dat die collega had gezegd dat Hakim hem had afgebrand.
Geen van beiden loog. Hakim had het gesprek onthouden zoals hij het bedoelde. De collega had de vier complimenten weggelaten en het ene punt uitvergroot, precies zoals iedereen doet die ergens onzeker over is. Sinds Hakim dat weet, vraagt hij aan het eind van zulke gesprekken: wat neem je hieruit mee? En dan hoort hij wat er echt is aangekomen.
Nog een voorbeeld
Twee broers vertelden na een begrafenis een compleet ander verhaal over dezelfde dag. De een had het over de warmte en de mensen, de ander over wie er niet was. Beiden klopten. Beiden hadden iets anders weggelaten.
De namen zijn veranderd. De situaties komen uit gesprekken die ik heb gevoerd.
Opdracht: dezelfde film, twee versies
- Denk aan een gesprek van de afgelopen week dat niet lekker ging.
- Schrijf in vijf zinnen op wat er gebeurde. Zoals jij het meemaakte.
- Streep nu alles door wat een uitleg is en geen waarneming. "Hij keek geïrriteerd" is uitleg. "Hij keek weg en zei drie keer niets" is waarneming.
- Kijk wat er overblijft. Meestal een paar magere feiten.
- Schrijf het verhaal nu opnieuw, vanuit de ander. Alleen zijn kant, zo eerlijk als je kunt.
Je hoeft niet te concluderen dat hij gelijk had. Het gaat om de ervaring dat er twee versies bestaan van iets waarvan jij zeker wist dat er één was.
Wat je hieraan hebt
Zodra je weet dat iedereen met filters loopt, verandert de vraag bij onenigheid. Niet: wie heeft gelijk? Maar: wat laat hij weg dat ik zie, en wat laat ik weg dat hij ziet? Dat is een gesprek dat ergens heen gaat.
Twee mensen, dezelfde avond, twee verschillende avonden.
Verder lezen
Dit sluit hierop aan
Inzicht 05
De basisframes
De spelregels waarmee NLP naar mensen kijkt
Inzicht 07
De logische niveaus
Op welke verdieping je probleem eigenlijk zit
Inzicht 08
Overtuigingen
De regels die je nooit hebt afgesproken
Weet je niet welk stuk bij jou past? Doe de test van twee minuten.
Even sparren?
Mail me, of laat je terugbellen
Ik ben geen dokter en geen psycholoog. Die denken vaak in kaders, en soms is er iets anders nodig: iemand die luistert, doorvraagt en niet meteen zijn eigen verhaal erbij haalt. Geen diagnose, geen traject, geen rekening.
Stuur een bericht met waar je mee zit. Wil je liever bellen, geef dan aan wanneer het jou schikt, dan bel ik je terug. Helemaal vrijblijvend.
Stuur een bericht Laat je terugbellen
Zit je echt in de knel, dan hoort daar iemand bij die naast je kan zitten. Dat zeg ik dan ook gewoon tegen je.