Inzichten · Hoe je in elkaar zit
Inzicht 05
De basisframes
De spelregels waarmee NLP naar mensen kijkt
Je hoeft niet te geloven dat het waar is. Kijk wat er gebeurt als je het gebruikt.
In het kort
De basisframes van NLP zijn zeven aannames waarmee je naar mensen kijkt. Ze zijn niet bewezen waar en dat hoeft ook niet. De vraag is wat er gebeurt als je ze een tijd gebruikt: je stelt andere vragen, en andere vragen leveren andere oplossingen op.
NLP is geen geloof en geen wetenschap in de strenge zin. Het is een verzameling werkwijzen, gebouwd op een handvol aannames. Die aannames noemen we de basisframes of vooronderstellingen.
Het eerlijke verhaal erbij: het is niet bewezen dat ze waar zijn. Dat is ook niet waar ze voor bedoeld zijn. De vraag is niet of ze kloppen, maar wat er gebeurt als je even dóet alsof ze kloppen. In de praktijk krijg je dan andere vragen, en andere vragen leveren andere oplossingen op.
Hoe het werkt
1. De kaart is niet het gebied
Wat jij "de werkelijkheid" noemt, is jouw kaart ervan. Gemaakt van wat je hebt meegemaakt, geleerd en verwacht. Twee mensen in dezelfde vergadering lopen met twee verschillende vergaderingen naar buiten. Wie ruzie maakt over wie gelijk heeft, maakt ruzie over kaarten.
2. Achter elk gedrag zit een positieve bedoeling
Dit is de moeilijkste. Hij zegt niet dat gedrag goed is. Hij zegt dat gedrag ooit ergens voor bedoeld was. Iemand die schreeuwt, wil gehoord worden. Iemand die zich terugtrekt, beschermt zich. Jouw uitstelgedrag beschermt je tegen falen. Zoek je de bedoeling, dan kun je een betere manier vinden om hetzelfde te bereiken. Ga je alleen tegen het gedrag in, dan komt het ergens anders terug.
3. Er bestaat geen falen, alleen terugkoppeling
Een uitkomst die je niet wilde, is informatie. Alleen als je stopt met kijken wordt het een mislukking.
4. De betekenis van je communicatie is de reactie die je krijgt
Niet wat jij bedoelde telt, maar wat er aankwam. Hard, maar bruikbaar: het legt de verantwoordelijkheid bij degene die iets wil overbrengen.
5. Mensen hebben alle hulpbronnen al in huis
Je hoeft zelden iets nieuws te leren om anders te reageren. Je bent ergens al rustig, geduldig of moedig, alleen niet in de situatie waar je het nodig hebt. Het werk is verplaatsen, niet aanschaffen.
6. Wie de meeste flexibiliteit heeft, stuurt het systeem
Als je maar één manier hebt om te reageren, ben je voorspelbaar. Wie meerdere manieren heeft, heeft keuze. En keuze is invloed.
7. Lichaam en geest zijn één systeem
Je houding verandert je gedachten, en je gedachten veranderen je houding. Dat is geen spreuk, dat kun je nu voelen: ga eens onderuit hangen en probeer je scherp te voelen.
De metafoor
Een frame is de omlijsting waarbinnen je kijkt. Zet je hem anders neer, dan zit hetzelfde tafereel er anders in. Dezelfde ruzie binnen het frame "wie heeft gelijk" loopt heel anders af dan binnen het frame "wat wil hij eigenlijk bereiken".
Waar je het tegenkomt
Op je werk
Een medewerker doet iets onhandigs. Frame 1: hij deugt niet. Frame 2: wat probeerde hij te bereiken? Frame 1 levert een slecht gesprek op. Frame 2 levert informatie op waar je wat aan hebt.
Thuis
Je zoon zegt niks aan tafel. Frame 1: hij heeft geen respect. Frame 2: wat beschermt hij? Met frame 2 stel je een andere vraag, en soms krijg je een antwoord.
Mensen worden niet verontrust door de dingen zelf, maar door hun opvattingen over die dingen.
Epictetus, Enchiridion
Zo ging het bij Ayla
Ayla is 29 en werkt op een afdeling waar een collega haar systematisch links liet liggen. Geen ruzie, geen incident, wel elke dag net niet meegenomen worden.
Haar verklaring lag klaar: hij mag me gewoon niet. Daar kwam ze niet verder mee, want op die verklaring kun je niets doen.
Ze probeerde een van de spelregels waar ze niets van geloofde: ga er eens van uit dat achter zijn gedrag een bedoeling zit die voor hem klopt. Niet omdat het waar is, maar om te zien waar je uitkomt.
Wat ze uitkwam was ongemakkelijk. Hij was drie jaar de enige met zijn kennis geweest, en zij was aangenomen om precies dat over te nemen. Hij liet haar niet links liggen om haar. Hij hield vast aan het enige wat hem daar onmisbaar maakte. Ze heeft hem niet aangesproken op zijn gedrag. Ze heeft hem gevraagd of hij haar wilde inwerken.
Nog een voorbeeld
Bij Ruben werkte dezelfde regel in zijn eigen richting. Hij noemde zichzelf lui. Toen hij aannam dat ook zijn eigen uitstelgedrag een bedoeling had, bleek het angst te zijn om iets in te leveren waar iets van gezegd kon worden.
De namen zijn veranderd. De situaties komen uit gesprekken die ik heb gevoerd.
Opdracht: één frame, één week
- Kies uit de zeven frames hierboven degene waar je het meeste weerstand bij voelde. Die.
- Neem je voor: deze week gebruik ik dit frame als bril. Niet geloven, gebruiken.
- Noteer elke dag één moment waarop het frame je een andere vraag opleverde dan je normaal zou stellen.
- Kijk aan het eind van de week: leverde het iets op? Zo nee, leg hem terug. Zo ja, houd hem.
Wat je hieraan hebt
De rest van de inzichten is gereedschap. Deze frames bepalen hoe je dat gereedschap vasthoudt. Vooral de eerste twee kom je overal terug: iedereen loopt met zijn eigen kaart, en achter vervelend gedrag zit meestal een bedoeling die je niet ziet.
Je hoeft niet te geloven dat het waar is. Kijk gewoon wat er gebeurt als je het gebruikt.
Verder lezen
Dit sluit hierop aan
Inzicht 06
Het communicatiemodel
Waarom twee mensen nooit hetzelfde meemaken
Inzicht 07
De logische niveaus
Op welke verdieping je probleem eigenlijk zit
Inzicht 08
Overtuigingen
De regels die je nooit hebt afgesproken
Weet je niet welk stuk bij jou past? Doe de test van twee minuten.
Even sparren?
Mail me, of laat je terugbellen
Ik ben geen dokter en geen psycholoog. Die denken vaak in kaders, en soms is er iets anders nodig: iemand die luistert, doorvraagt en niet meteen zijn eigen verhaal erbij haalt. Geen diagnose, geen traject, geen rekening.
Stuur een bericht met waar je mee zit. Wil je liever bellen, geef dan aan wanneer het jou schikt, dan bel ik je terug. Helemaal vrijblijvend.
Stuur een bericht Laat je terugbellen
Zit je echt in de knel, dan hoort daar iemand bij die naast je kan zitten. Dat zeg ik dan ook gewoon tegen je.