Inzichten · Gereedschap
Inzicht 15
Ankeren
Hoe je jezelf leert aanzetten
Je hebt die rust al ergens. Alleen niet op het moment dat je hem nodig hebt.
In het kort
Ankeren is het koppelen van een prikkel aan een innerlijke toestand. Op het hoogtepunt van een gevoel voeg je iets unieks toe, bijvoorbeeld een gebaar, en daarna roept dat gebaar het gevoel op. Je hebt die rust meestal al ergens in je leven, alleen niet op het moment dat je hem nodig hebt.
Je kent dit al, je hebt het alleen nooit zo genoemd. Een nummer op de radio zet je in één seconde terug in een zomer van vijftien jaar geleden. De geur van een bepaald wasmiddel roept een huis op. Dat is een anker: een prikkel die een innerlijke toestand aanzet.
De meeste ankers heb je per ongeluk opgelopen. Je kunt ze ook bewust maken.
Hoe het werkt
Een anker ontstaat als een prikkel samenvalt met een sterke toestand. Gebeurt dat op het hoogtepunt van dat gevoel, dan koppelen ze. Daarna roept de prikkel het gevoel op, zonder dat je erbij nadenkt.
Vier voorwaarden bepalen of het pakt:
- Intensiteit. Een flauw gevoel ankert niet.
- Timing. Je zet het anker net vóór en tijdens de piek, niet erna.
- Uniekheid. Kies iets dat je niet de hele dag toevallig doet. Duim en middelvinger op een bepaalde manier, of een druk op een specifiek punt van je pols.
- Herhaling. Eén keer is een begin; vaker maakt het betrouwbaar.
Waar het echt over gaat: de meeste mensen wachten tot de omstandigheden hen in de juiste stemming brengen. Ankeren draait dat om. Je hebt de rust, het zelfvertrouwen en de kalmte al ergens in je leven, ze staan alleen op de verkeerde plek geparkeerd. Ankeren is het verplaatsen ervan naar het moment waarop je ze nodig hebt.
De metafoor
De lichtknop naast je slaapkamerdeur. Je zoekt er niet naar, ook niet in het donker. Je hand weet waar hij zit, en het licht gaat aan. Zo hoort een anker te werken.
Waar je het tegenkomt
Op je werk
Vlak voor een lastig gesprek. In plaats van jezelf toespreken (wat zelden werkt), gebruik je je anker en haal je een toestand op waarin je al eens rustig en duidelijk bent geweest.
Thuis
Het moment tussen de auto en de voordeur. Veel mensen nemen daar hun werkdag mee naar binnen. Eén bewust anker op die drempel, hand op de deurpost, een keer uitademen, het gevoel oproepen dat je thuis wilt zijn, verandert de eerste tien minuten van je avond. En die tien minuten bepalen vaak de rest.
Wij zijn wat wij herhaaldelijk doen. Uitmuntendheid is daarom geen daad, maar een gewoonte.
Naar Aristoteles, Ethica Nicomachea
Zo ging het bij Farah
Farah geeft les aan een klas waar ze tegenop zag. Elke ochtend om kwart over acht kwam de spanning, en die nam ze de klas mee in.
Ze heeft een moment gezocht waarop ze zich wel op haar plek voelde. Dat werd iets kleins: de eerste minuut van een les die vorig jaar goed liep, waarin een leerling iets vroeg waar ze zelf enthousiast van werd.
Dat moment heeft ze opgehaald tot ze het weer in haar lijf had, en op dat hoogtepunt kneep ze in haar duim. Vier keer, op vier verschillende momenten opgehaald.
Nu doet ze het bij de deur van het lokaal, met haar hand op de klink. Ze zegt er zelf bij dat ze het een raar trucje vindt en dat ze geen idee heeft waarom het werkt. Het werkt wel, en ze doet het nog steeds.
Nog een voorbeeld
Bij Fouad zat het anker in muziek. Eén nummer voor een lastig telefoongesprek, altijd hetzelfde. Hij vindt het inmiddels een slecht nummer en hij draait het nog steeds.
De namen zijn veranderd. De situaties komen uit gesprekken die ik heb gevoerd.
Opdracht: je eigen handgreep
- Bepaal welke toestand je nodig hebt. Rust, zelfvertrouwen, geduld. Kies er één.
- Zoek een moment uit je eigen leven waarop je dat écht had. Het hoeft niet groots te zijn en het mag lang geleden zijn.
- Ga er helemaal in. Zie wat je toen zag, hoor wat je hoorde, en let vooral op wat je lichaam deed: je houding, je ademhaling, waar in je lijf het zat.
- Voel je het gevoel opkomen en sterker worden, zet dan je anker: duim stevig tegen je middelvinger. Houd vast zolang het gevoel op zijn hoogst is, en laat los als het zakt.
- Doe iets anders. Tel achteruit van twintig. Herhaal daarna stap 3 en 4. Vijf keer in totaal, verspreid over een paar dagen.
- Test het: druk het anker zonder eerst de herinnering op te halen. Komt er iets? Dan staat het. Zo niet, dan was het gevoel te flauw of de timing te laat.
Wat je hieraan hebt
Je bent minder afhankelijk van je dagvorm. Dat is geen trucje om altijd goed gehumeurd te zijn, het is een manier om op het moment dat het ertoe doet niet te hoeven wachten tot je toevallig in de goede stemming bent.
Je hebt het al. Alleen niet hier.
Verder lezen
Dit sluit hierop aan
Inzicht 13
Representatiesystemen
In welke taal je vanbinnen denkt
Inzicht 14
Submodaliteiten
De knoppen achter je herinneringen
Inzicht 16
Herkaderen
Dezelfde feiten, een andere lijst
Weet je niet welk stuk bij jou past? Doe de test van twee minuten.
Even sparren?
Mail me, of laat je terugbellen
Ik ben geen dokter en geen psycholoog. Die denken vaak in kaders, en soms is er iets anders nodig: iemand die luistert, doorvraagt en niet meteen zijn eigen verhaal erbij haalt. Geen diagnose, geen traject, geen rekening.
Stuur een bericht met waar je mee zit. Wil je liever bellen, geef dan aan wanneer het jou schikt, dan bel ik je terug. Helemaal vrijblijvend.
Stuur een bericht Laat je terugbellen
Zit je echt in de knel, dan hoort daar iemand bij die naast je kan zitten. Dat zeg ik dan ook gewoon tegen je.