Inzichten · Gereedschap
Inzicht 13
Representatiesystemen
In welke taal je vanbinnen denkt
Hij begrijpt je waarschijnlijk prima, alleen niet in die taal.
In het kort
Representatiesystemen, in NLP afgekort als VAKOG, beschrijven dat je denkt in beelden, geluiden en gevoel. Iedereen gebruikt alle kanalen, maar niet in dezelfde verhouding, en je hoort iemands voorkeur terug in zijn taal. Wie iets uitlegt in zijn eigen taal, verbaast zich dat het niet landt.
Denken doe je niet in woorden alleen. Je denkt in beelden, geluiden en gevoel. Iedereen gebruikt alle kanalen, maar niet in dezelfde verhouding, en dat verschil verklaart een hoop misverstanden.
Hoe het werkt
NLP onderscheidt vijf zintuiglijke systemen, samen VAKOG:
- Visueel, beelden
- Auditief, geluiden en woorden, inclusief je innerlijke stem
- Kinesthetisch, gevoel, lichaam, beweging
- Olfactorisch en Gustatorisch, geur en smaak; krachtig, maar zeldzamer in het dagelijks denken
Je hoort iemands voorkeur terug in zijn taal, als je erop let. "Ik zie het niet zitten." "Dat klinkt niet lekker." "Het voelt niet goed." Drie mensen die precies hetzelfde bedoelen in drie talen.
Ook het tempo verschilt. Iemand die visueel denkt praat vaak sneller, beelden komen tegelijk. Iemand die kinesthetisch denkt praat trager, met pauzes, omdat gevoel tijd nodig heeft om op te komen. Dat is geen traagheid van begrip. Wie dat niet weet, denkt: hij is er niet bij.
Het praktische inzicht: je legt iets meestal uit in jouw taal, en je verbaast je dat het niet landt. Een uitleg die je tekent, uitspreekt én laat doen, komt bij vrijwel iedereen aan.
De metafoor
Drie mensen leggen dezelfde route uit. De een tekent een kaartje, de ander vertelt het, de derde zegt: rij maar achter me aan. Alle drie brengen ze je op dezelfde plek.
Waar je het tegenkomt
Op je werk
Je legt iets twee keer uit en het landt niet. Probeer het derde kanaal: pak een vel papier en teken het, of laat het hem één keer zelf doen. Meestal is het dan in één keer klaar.
Thuis
Je vraagt hoe het was en krijgt geen antwoord, want hij is nog aan het zoeken naar het gevoel. Vijf seconden stilte laten vallen levert vaker een echt antwoord op dan de vraag herhalen.
Wij hebben twee oren en één mond, zodat wij twee keer zoveel kunnen luisteren als spreken.
Toegeschreven aan Zeno van Citium
Zo ging het bij Rob en zijn zoon
Rob legde zijn zoon van vijftien drie keer uit hoe hij zijn huiswerk kon plannen. Elke keer knikte de jongen en gebeurde er niets.
Rob is een prater: hij legt uit in woorden, snel en veel. Zijn zoon zit anders in elkaar. Bij de vierde poging pakte Rob een vel papier en tekende de week als een strook met blokjes.
Zijn zoon keek er tien seconden naar en zei: oh, zo. Diezelfde avond zat het schema op zijn deur. Dezelfde uitleg, andere taal.
Nog een voorbeeld
Een leidinggevende merkte dat een medewerker altijd langer nadacht voordat hij antwoordde. Hij dacht: die is er niet bij. Toen hij vijf seconden stilte liet vallen, kwamen er antwoorden die hij daarvoor nooit had gehoord.
De namen zijn veranderd. De situaties komen uit gesprekken die ik heb gevoerd.
Opdracht: luisteren naar het kanaal
- Neem drie dagen. Let in gesprekken alleen op werkwoorden en uitdrukkingen: zien, kijken, helder / horen, klinken, zeggen / voelen, grip, zwaar.
- Noteer bij drie mensen uit je omgeving welk kanaal het vaakst voorbijkomt.
- Kies één van hen. Formuleer je volgende belangrijke boodschap bewust in zijn taal. Praat je normaal in beelden en is hij gevoelsmatig, zeg dan niet "kijk eens hoe dit eruitziet" maar "wat vind je hiervan als je het zo aanpakt".
- Let op wat er anders gaat. Vaak is het klein en merkbaar: minder herhaling, sneller begrip.
- Kijk daarna naar jezelf. Waar denk jij in? Bij een moeilijke beslissing: zie je opties, praat je met jezelf, of voel je aan wat klopt?
Wat je hieraan hebt
Dit is klein gereedschap met veel opbrengst. Het haalt de scherpte uit "hij begrijpt me nooit". Vaak begrijpt hij je prima, alleen niet in die taal.
Dezelfde uitleg, drie talen.
Verder lezen
Dit sluit hierop aan
Inzicht 14
Submodaliteiten
De knoppen achter je herinneringen
Inzicht 15
Ankeren
Hoe je jezelf leert aanzetten
Inzicht 16
Herkaderen
Dezelfde feiten, een andere lijst
Weet je niet welk stuk bij jou past? Doe de test van twee minuten.
Even sparren?
Mail me, of laat je terugbellen
Ik ben geen dokter en geen psycholoog. Die denken vaak in kaders, en soms is er iets anders nodig: iemand die luistert, doorvraagt en niet meteen zijn eigen verhaal erbij haalt. Geen diagnose, geen traject, geen rekening.
Stuur een bericht met waar je mee zit. Wil je liever bellen, geef dan aan wanneer het jou schikt, dan bel ik je terug. Helemaal vrijblijvend.
Stuur een bericht Laat je terugbellen
Zit je echt in de knel, dan hoort daar iemand bij die naast je kan zitten. Dat zeg ik dan ook gewoon tegen je.