Inzichten · Richting kiezen
Inzicht 35
Groter en kleiner maken
Waarom een probleem oplost als je uitzoomt
Kom je niet in beweging: kleiner maken. Kom je niet los: groter maken.
In het kort
Chunken betekent het formaat veranderen waarin je denkt. Kleiner maken haalt je uit verlamming, groter maken haalt je uit vastbijten, en zijwaarts levert oplossingen op die elders al werken. Het formaat waarop je een probleem bekijkt, bepaalt of het oplosbaar is.
Een probleem heeft een formaat. En dat formaat is meestal niet het formaat van het probleem, maar van hoe je ernaar kijkt.
Hoe het werkt
Binnen NLP heet dit chunken: het verkleinen of vergroten van de eenheid waarin je denkt. Er zijn drie richtingen.
Kleiner maken
Van "ik moet mijn administratie doen" naar "ik zoek de bankafschriften van januari op". Dit is de uitweg bij verlamming. Iets waar je tegenop ziet is bijna altijd te groot geformuleerd. Blijf verkleinen tot de eerste stap saai en klein is. Als hij nog spannend is, is hij nog te groot.
Groter maken
Van "hij heeft mij niet teruggebeld" naar "hoe belangrijk is dit over een jaar?" Dit is de uitweg bij vastbijten. Uitzoomen laat de verhouding zien. Veel dingen die een avond kunnen bederven, zijn op een grotere schaal niet eens zichtbaar.
Zijwaarts
Van "deze klant" naar "andere klanten met hetzelfde bezwaar". Dit is waar oplossingen vandaan komen: iets dat elders al werkt.
De kern van dit inzicht: het formaat waarop je een probleem bekijkt, bepaalt of het oplosbaar is. Te groot en je verlamt. Te klein en je verdrinkt in details en verliest de richting. Kunnen schuiven is het gereedschap.
Bij ruzie werkt het ook. Twee mensen die het op detailniveau oneens zijn, zijn het een niveau hoger vaak eens. Jullie zijn het oneens over de vakantie en het eens over rust en tijd samen. Ga naar boven tot je bij het eerste punt komt waar je knikt, en werk vandaaruit terug naar beneden.
De metafoor
Een kaart op je telefoon. Zoom je helemaal in, dan zie je elke stoeptegel en weet je niet meer waar je bent. Zoom je uit, dan zie je waar je heen gaat, maar niet welke straat je nu in moet.
Waar je het tegenkomt
Op je werk
Een project dat niet van de grond komt. Verklein tot een taak van twintig minuten die je vandaag kunt doen. En als je in details verzuipt: vergroot tot de vraag waar dit ook alweer voor was.
Thuis
Een discussie die vastloopt op wie wat wanneer zei. Ga omhoog: waar willen we allebei naartoe? Bijna altijd blijkt daar overeenstemming te liggen die op detailniveau onvindbaar was.
Kijk van bovenaf naar de dingen: hoe klein wordt dan wat je zojuist nog groot leek.
Naar Marcus Aurelius, Persoonlijke notities
Zo ging het bij Joost
Joost moest zijn hele administratie op orde brengen en deed al vier maanden niets. De taak in zijn hoofd heette: alles.
Vijf keer doorvragen naar de eerste stap leverde op: de bankafschriften van januari opzoeken. Twee minuten werk. Dat zette hij in zijn agenda voor de volgende ochtend.
Diezelfde week ergerde hij zich aan een collega die hem niet had teruggebeld. Daar deed hij het omgekeerde: hoe belangrijk is dit over een jaar? Het antwoord was nauwelijks, en de irritatie zakte binnen een uur.
Twee keer hetzelfde gereedschap, twee kanten op.
Nog een voorbeeld
Twee compagnons kwamen er niet uit over de nieuwe website. Een niveau hoger bleken ze het eens: allebei wilden ze dat klanten sneller begrepen wat ze doen. Vanaf daar was het in twintig minuten geregeld.
De namen zijn veranderd. De situaties komen uit gesprekken die ik heb gevoerd.
Opdracht: schuif met het formaat
- Neem iets waar je nu tegenop ziet. Schrijf het op zoals je het in je hoofd hebt.
- Verkleinen. Vraag vijf keer achter elkaar: en wat is daarvan de eerste stap? Blijf doorgaan tot je bij iets van twee minuten bent. Zet dat in je agenda voor morgen.
- Neem daarna iets waar je je vorige week aan ergerde.
- Vergroten. Vraag drie keer: en waar gaat dit eigenlijk over? En stel dan: hoe belangrijk is dit over een jaar? En over tien jaar?
- Schrijf één regel op over wat je opviel. Bij de meeste mensen is dat: het probleem waar ik niet aan begon was te groot geformuleerd, en het probleem waar ik boos over was, was te klein bekeken.
Wat je hieraan hebt
Twee handgrepen die altijd binnen bereik zijn. Kom je niet in beweging, maak het kleiner. Kom je niet los, maak het groter.
De vraag is niet hoe groot het is. De vraag is hoe je ernaar kijkt.
Verder lezen
Dit sluit hierop aan
Inzicht 11
Doelen
Het verschil tussen willen en gaan
Inzicht 12
Waarden en criteria
Waarom je doet wat je doet
Inzicht 34
De drie stoelen van Disney
Dromer, realist en criticus, ieder op hun beurt
Weet je niet welk stuk bij jou past? Doe de test van twee minuten.
Even sparren?
Mail me, of laat je terugbellen
Ik ben geen dokter en geen psycholoog. Die denken vaak in kaders, en soms is er iets anders nodig: iemand die luistert, doorvraagt en niet meteen zijn eigen verhaal erbij haalt. Geen diagnose, geen traject, geen rekening.
Stuur een bericht met waar je mee zit. Wil je liever bellen, geef dan aan wanneer het jou schikt, dan bel ik je terug. Helemaal vrijblijvend.
Stuur een bericht Laat je terugbellen
Zit je echt in de knel, dan hoort daar iemand bij die naast je kan zitten. Dat zeg ik dan ook gewoon tegen je.