Inzichten · Richting kiezen
Inzicht 11
Doelen
Het verschil tussen willen en gaan
De helft van je doelen verdwijnt zodra je ze hardop uitschrijft. Dat is winst.
In het kort
Een doel werkt pas als het aan zes eisen voldoet: positief geformuleerd, waarneembaar, in eigen hand, met een plek en moment, met een prijs die je kent, en met een eerste stap. Wat daar niet doorheen komt, was geen doel maar een wens.
De meeste doelen mislukken niet omdat mensen lui zijn. Ze mislukken omdat het geen doel was. Het was een wens, opgeschreven in een taal waar je hoofd niets mee kan.
"Ik wil minder gestrest zijn." Daar kan niemand mee aan de slag, jij ook niet. Binnen NLP heet een doel dat wél werkt een goed geformuleerde uitkomst. Het is niet meer dan een lijstje eisen. Maar dat lijstje maakt het verschil tussen januari en de rest van het jaar.
Hoe het werkt
1. Zeg wat je wél wilt
Je hoofd kan niet gericht zijn op iets dat er niet is. Denk maar eens niet aan een rode koffer. "Minder schreeuwen" laat je aan schreeuwen denken. "Rustig blijven als het misgaat" geeft je iets om naartoe te bewegen.
2. Maak het waarneembaar
Waaraan zou een camera zien dat je het bereikt hebt? Wat doe je dan, wat zeg je, hoe ziet je dag eruit? Zolang je dat niet kunt beschrijven, is het niet af.
3. Zet het in je eigen handen
"Ik wil dat mijn vrouw minder mopper" is geen doel; dat gaat over iemand anders. "Ik wil één avond per week echt aanwezig zijn" wel. Als je doel afhangt van het gedrag van een ander, heb je geen doel maar een hoop.
4. Bepaal waar, wanneer en met wie
Een doel dat overal geldt, geldt nergens. Wees specifiek: op dinsdagavond, thuis, met mijn kinderen.
5. Ga na wat het je kost
Dit is de stap die vrijwel iedereen overslaat, en de belangrijkste. Elk doel heeft een prijs, en je huidige gedrag levert je iets op. Wat wint je uitstelgedrag voor je? Wat verlies je als je die promotie krijgt? Wie de prijs niet kent, saboteert zichzelf en snapt niet waarom.
6. Weet wat je eerste stap is
Een stap die je vandaag of morgen kunt zetten. Klein genoeg om zeker te weten dat het lukt.
De metafoor
In je navigatie vul je geen "ergens anders heen" in. Je vult een adres in. Doe je dat niet, dan kun je een volle tank hebben en de beste auto van de straat, en sta je nog steeds stil.
Waar je het tegenkomt
Op je werk
"Meer omzet" is geen doel. "Elke maandagochtend vijf oud-klanten bellen" is er wel één: waarneembaar, in eigen hand, met een moment.
Thuis
"Een betere vader zijn" is een wens en bovendien een oordeel over jezelf. "Op woensdag om zes uur mijn telefoon in de la tot ze naar bed gaan" kun je vandaag doen, en het is zichtbaar.
Bepaal eerst wie je wilt zijn; doe daarna wat je moet doen.
Naar Epictetus, Verhandelingen
Zo ging het bij Saskia
Saskia wilde al drie jaar iets voor zichzelf beginnen. Vraag je haar wat, dan kwam er een verhaal van vijf minuten waar geen enkel werkwoord in zat dat je maandag kunt doen.
Toen ze het moest opschrijven volgens de vijf eisen, bleef er niet veel over. Positief geformuleerd lukte nog. Zelf in de hand: daar begon het te schuiven, want haar doel hing volledig aan of iemand anders haar zou vragen. Toetsbaar: nee. Wanneer: geen datum.
Wat er na een uur op papier stond was veel kleiner en veel bruikbaarder: voor 1 november drie mensen spreken die doen wat ik zou willen doen, en van elk een ding vragen dat ze anders zouden aanpakken.
Dat is geen bedrijf. Het is wel iets waarvan ze op 2 november kan zien of ze het heeft gedaan. Ze heeft er twee gesproken, en de tweede vroeg of ze bij hem wilde meelopen.
Nog een voorbeeld
Bij Tim ging het over afvallen. Zolang het doel was om af te vallen, gebeurde er niets. Toen het werd: vier keer per week om zeven uur veertig minuten wandelen, gebeurde er wel iets. Het gewicht kwam er later achteraan.
De namen zijn veranderd. De situaties komen uit gesprekken die ik heb gevoerd.
Opdracht: één doel door de zeef
Neem één ding dat je al langer wilt en beantwoord de zes vragen op papier. Volledig, in hele zinnen.
- Wat wil ik wél? (positief geformuleerd)
- Waaraan zou iemand anders zien dat het gelukt is?
- Wat kan ik hierin zelf doen, zonder dat een ander iets hoeft te veranderen?
- Waar, wanneer en met wie precies?
- Wat levert mijn huidige gedrag mij op, en wat kost dit doel mij?
- Wat is mijn eerste stap, en wanneer zet ik hem?
Blijft vraag 5 leeg, dan ben je er te snel doorheen gegaan. Ga terug. Daar zit het echte werk.
Wat je hieraan hebt
Je gaat merken dat de helft van je doelen na deze zeef verdwijnt. Dat is winst. Wat overblijft is van jou, en daar kun je morgen aan beginnen.
Een adres, een moment en een eerste stap. Anders is het een wens.
Verder lezen
Dit sluit hierop aan
Inzicht 12
Waarden en criteria
Waarom je doet wat je doet
Inzicht 34
De drie stoelen van Disney
Dromer, realist en criticus, ieder op hun beurt
Inzicht 35
Groter en kleiner maken
Waarom een probleem oplost als je uitzoomt
Weet je niet welk stuk bij jou past? Doe de test van twee minuten.
Even sparren?
Mail me, of laat je terugbellen
Ik ben geen dokter en geen psycholoog. Die denken vaak in kaders, en soms is er iets anders nodig: iemand die luistert, doorvraagt en niet meteen zijn eigen verhaal erbij haalt. Geen diagnose, geen traject, geen rekening.
Stuur een bericht met waar je mee zit. Wil je liever bellen, geef dan aan wanneer het jou schikt, dan bel ik je terug. Helemaal vrijblijvend.
Stuur een bericht Laat je terugbellen
Zit je echt in de knel, dan hoort daar iemand bij die naast je kan zitten. Dat zeg ik dan ook gewoon tegen je.