Inzichten · Wat je meedraagt
Inzicht 20
De tijdlijn
Hoe je verleden en toekomst in je hoofd liggen
Het ligt achter je, het heeft je gevormd, en het mag je niet breken.
In het kort
Je tijdlijn is de manier waarop je verleden, heden en toekomst ruimtelijk hebt geordend in je hoofd. Die ordening bepaalt hoe je plant en hoe je terugkijkt. Wie vastzit, heeft vaak een groot en dichtbij verleden en een vage, kleine toekomst.
Denk aan iets van gisteren. Denk nu aan iets van tien jaar geleden. En dan aan iets dat volgend jaar gebeurt.
Merk je dat ze niet op dezelfde plek liggen? Bij de meeste mensen ligt het verleden ergens links of achter, en de toekomst rechts of vooruit. Je hebt dat nooit bedacht en het is er wel. Die ordening heet je tijdlijn.
Hoe het werkt
Je hebt tijd nodig om te kunnen plannen, terugkijken en vooruitdenken, dus je hoofd heeft er een ruimtelijke ordening voor gemaakt. Die ordening verschilt per persoon, en dat verschil is merkbaar in hoe iemand leeft.
Grofweg twee soorten. Bij de één loopt de lijn dwars door hem heen: het verleden achter hem, de toekomst voor hem. Zulke mensen zitten sterk in het nu, vergeten sneller de tijd en zijn minder van de planning. Bij de ander ligt de lijn vóór hem, als een tijdbalk van links naar rechts. Die mensen overzien hun agenda beter en zijn minder makkelijk helemaal in het moment.
Geen van beide is beter. Wel handig om te weten welke van jou is, want het verklaart een hoop.
Waar het echt interessant wordt, is wat er met de lijn gebeurt bij problemen. Mensen die vastzitten in het verleden hebben vaak een groot, dichtbij, kleurrijk verleden en een vage, kleine toekomst. Mensen die alleen vooruit rennen, hebben soms nauwelijks verleden staan, en die missen wat ze allemaal al hebben doorstaan.
De oefening hieronder gebruikt dat. Niet om het verleden te veranderen, dat kan niet en dat hoeft niet. Wel om de verhouding tussen wat achter je ligt en wat voor je ligt weer kloppend te maken.
De metafoor
Ga op een lang recht pad staan. Achter je ligt waar je vandaan komt: dat ligt er, en het heeft je gemaakt tot wie je nu bent. Voor je ligt waar je heen gaat. Wie zich omdraait en blijft kijken, komt nergens. Wie nooit omkijkt, weet niet wat hij al aankan.
Waar je het tegenkomt
Op je werk
Voor een grote beslissing helpt het om er letterlijk voor te gaan staan: een stap naar voren, een jaar verder, en van daaruit terugkijken. Van daaruit is bijna altijd duidelijker wat de goede keuze was dan van hier.
Thuis
Als je vastzit in wat er vroeger is gebeurd. Je hoeft het niet mooier te maken en je hoeft niemand iets te vergeven om verder te kunnen. Je mag het laten liggen waar het ligt: achter je. Het heeft je gevormd, het mag je niet breken.
Verlies jezelf niet in wat komt of in wat voorbij is. Wie het heden bezit, bezit genoeg.
Naar Seneca, Over de kortheid van het leven
Zo ging het bij Chantal
Chantal, 47, merkte dat haar toekomst nergens lag. Vroeg ze zichzelf waar volgend jaar zat, dan kwam er niets. Haar verleden lag heel duidelijk links van haar, dichtbij en in kleur.
Dat verklaarde iets waar ze zich al jaren aan ergerde: ze kon eindeloos vertellen over hoe het was, en niet over hoe het zou worden.
Wat ze heeft gedaan is niet zweverig en het voelde wel raar. Ze heeft haar tijdlijn op de vloer van haar woonkamer gelegd met stukjes tape, is erop gaan staan, en heeft een plek gekozen voor over vijf jaar. Alleen al het kiezen van die plek duurde tien minuten, want ze wilde hem steeds vlak achter zich leggen.
Toen ze er ging staan, kwam er iets wat ze nooit had gezegd: ik geloof niet dat er nog iets komt. Daar ging het over, en niet over plannen maken.
Nog een voorbeeld
Bij Ahmed lag het verleden pal voor hem, zo dicht dat hij er niet omheen kon kijken. Toen hij het in zijn gedachten opzij schoof, zei hij dat de toekomst voor het eerst ruimte had.
De namen zijn veranderd. De situaties komen uit gesprekken die ik heb gevoerd.
Opdracht: loop je lijn
Neem hier een half uur voor, in een ruimte waar je kunt lopen en niemand meekijkt.
- Bepaal waar je lijn ligt. Denk aan gisteren en aan volgend jaar, en let op waar je naartoe wijst of kijkt. Leg de lijn zo op de vloer.
- Ga op het punt "nu" staan. Voel hoe het is om hier te staan.
- Loop een paar stappen het verleden in, naar een moment dat zwaar was. Blijf staan. Kijk van daaruit naar het punt waar je nu staat, en zie dat je daar staat. Je bent er doorheen gekomen. Zeg tegen jezelf, hardop: dit heeft mij gevormd, en het mag mij niet breken.
- Loop terug naar "nu". Draai je om naar de toekomst.
- Loop vooruit naar een punt over vijf jaar. Ga staan en kijk om je heen: wat doe je daar, hoe ziet een gewone dag eruit, wie is er bij je?
- Kijk vanaf dat punt terug naar "nu". Stel jezelf één vraag: wat is het eerste dat die man daar heeft gedaan?
- Loop terug naar het heden en schrijf dat ene ding op.
Wat je hieraan hebt
Deze oefening haalt het verleden uit de weg zonder het weg te poetsen, en maakt de toekomst concreet genoeg om iets aan te doen. Voor veel mensen is stap 3 het moment waarop het kantelt: er staan kijken naar de plek waar je nu bent.
Wat je hebt meegemaakt heeft je gevormd. Het mag je niet breken. Je gaat verder.
Verder lezen
Dit sluit hierop aan
Inzicht 21
Labels
Wie heeft bepaald dat dit goed of slecht is?
Inzicht 22
Goed genoeg
Over vergelijken en de maatstaf van een ander
Inzicht 23
De volle beker
Waarom wegcijferen niemand helpt
Weet je niet welk stuk bij jou past? Doe de test van twee minuten.
Even sparren?
Mail me, of laat je terugbellen
Ik ben geen dokter en geen psycholoog. Die denken vaak in kaders, en soms is er iets anders nodig: iemand die luistert, doorvraagt en niet meteen zijn eigen verhaal erbij haalt. Geen diagnose, geen traject, geen rekening.
Stuur een bericht met waar je mee zit. Wil je liever bellen, geef dan aan wanneer het jou schikt, dan bel ik je terug. Helemaal vrijblijvend.
Stuur een bericht Laat je terugbellen
Zit je echt in de knel, dan hoort daar iemand bij die naast je kan zitten. Dat zeg ik dan ook gewoon tegen je.