Inzichten · Wat je meedraagt
Inzicht 23
De volle beker
Waarom wegcijferen niemand helpt
Wie zichzelf wegcijfert geeft niet meer weg, alleen met een rekening eraan vast.
In het kort
Geven vanuit een lege beker kan wel, maar er zit een rekening aan vast in de vorm van verwachting, teleurstelling of stille wrok. Het gaat niet om hoeveel je geeft maar om waar het vandaan komt. Wie zichzelf wegcijfert, geeft niet meer weg, alleen met een prijskaartje eraan.
Er wordt vaak gedaan alsof aan jezelf denken egoïstisch is. Ik heb jaren het tegenovergestelde geprobeerd: mezelf wegcijferen, geven, klaarstaan, zorgen dat iedereen tevreden was. Het klinkt nobel. Het werkte niet, voor niemand.
Hoe het werkt
Geven vanuit een lege beker kan wel, maar niet lang, en er zit altijd een rekening aan vast. Die rekening presenteer je niet hardop, maar hij is er: verwachting, teleurstelling, of stille wrok als het niet gezien wordt.
Dat is het verschil dat de meeste mensen niet zien. Het gaat niet om hoevéél je geeft, maar om waar het vandaan komt.
- Geven om iets terug te krijgen, erkenning, goedkeuring, het gevoel nodig te zijn, is eigenlijk een ruil. En bij een ruil die niet uitkomt, ontstaat verbittering. Daarom zijn de mensen die het meeste doen soms het meest verongelijkt.
- Geven omdat je iets over hebt vraagt niets terug. Het kost je niets, dus je hoeft er ook niet voor betaald te worden.
Bij mij ging het pas de goede kant op toen ik het omdraaide. Ik ging eerst mezelf goed neerzetten, niet naar buiten toe, maar echt: zorgen dat het klopte met wie ik wilde zijn. En het rare gevolg was dat ik anderen daarna vanzelf beter kon neerzetten. Niet omdat ik mijn best deed, maar omdat er iets over was.
Wie zichzelf wegcijfert, geeft niet meer weg. Hij geeft alleen minder waardevol spul, met een prijskaartje eraan.
De metafoor
Je kunt niet inschenken uit een lege kan. En de mensen om je heen merken het verschil tussen koffie die je aanbiedt en koffie die je met tegenzin uitdeelt, ook als je precies dezelfde beker neerzet.
Waar je het tegenkomt
Op je werk
Je zegt overal ja tegen. Je bent onmisbaar. En na een half jaar merk je dat je geïrriteerd raakt van dezelfde mensen die je zelf hebt geholpen. Dat is geen slecht karakter, dat is een lege kan met een rekening eraan vast.
Thuis
Alles doen voor je gezin en er tegelijk niet echt bij zijn. Kinderen merken dat feilloos. Ze hebben minder aan een vader die alles regelt dan aan een vader die rustig aan tafel zit.
Wie niet in vrede is met zichzelf, brengt aan niemand vrede.
Naar Seneca, Brieven aan Lucilius
Zo ging het bij Soraya
Soraya kreeg van iedereen te horen dat ze een cursus moest doen, meer moest lezen, iets moest met haar loopbaan. Ze deed niets van dat alles en voelde zich daar schuldig over.
Wat er werkelijk aan de hand was: ze werkte vier dagen, had twee kinderen, verzorgde haar moeder twee avonden per week en sliep zes uur. Haar beker was tot de rand vol, en iedereen bleef erbij schenken.
De vraag die iets losmaakte was niet wat ze erbij zou doen. Het was: wat gaat eruit? Daar had ze geen antwoord op, en dat was het antwoord.
Ze is uiteindelijk begonnen met een ding weghalen in plaats van toevoegen. Eén avond zorg overgedragen aan haar broer, die het meteen deed en die het nooit was gevraagd. Pas drie maanden later kwam er weer ruimte voor iets nieuws, en toen kwam het vanzelf.
Nog een voorbeeld
Jelle merkte hetzelfde in een cursus die hij zelf had gekozen en betaald. Hij kwam er niet doorheen, en hij verweet het zichzelf, tot iemand vroeg hoeveel uur hij die week had gewerkt. Zevenenzestig.
De namen zijn veranderd. De situaties komen uit gesprekken die ik heb gevoerd.
Opdracht: waar komt het vandaan?
- Schrijf vijf dingen op die je deze week voor anderen hebt gedaan.
- Zet er per punt eerlijk bij: deed ik dit omdat ik het wilde, of omdat ik moeilijk nee kon zeggen, of omdat ik hoopte dat het gezien zou worden?
- Ga bij de punten die niet uit de eerste categorie komen na: wat zou er gebeurd zijn als ik nee had gezegd? Schrijf op wat je vreesde, en wat er waarschijnlijk écht was gebeurd.
- Zeg deze week één keer nee. Klein. Zonder uitleg of excuus, alleen: dat komt me nu niet uit.
- Zet in dezelfde week één ding in je agenda dat alleen voor jou is, en behandel het als een afspraak met een ander: die verzet je ook niet zomaar.
Wat je hieraan hebt
Dit is het startpunt van alles wat op deze site staat. Niet omdat jij belangrijker bent dan de mensen om je heen, maar omdat er van een leeg mens niets uitgaat. Zorg je goed voor jezelf, dan is wat je geeft ook echt van jou, en dan hoeft niemand ervoor te betalen.
Eerst vullen. Dan schenken.
Verder lezen
Dit sluit hierop aan
Inzicht 20
De tijdlijn
Hoe je verleden en toekomst in je hoofd liggen
Inzicht 21
Labels
Wie heeft bepaald dat dit goed of slecht is?
Inzicht 22
Goed genoeg
Over vergelijken en de maatstaf van een ander
Weet je niet welk stuk bij jou past? Doe de test van twee minuten.
Even sparren?
Mail me, of laat je terugbellen
Ik ben geen dokter en geen psycholoog. Die denken vaak in kaders, en soms is er iets anders nodig: iemand die luistert, doorvraagt en niet meteen zijn eigen verhaal erbij haalt. Geen diagnose, geen traject, geen rekening.
Stuur een bericht met waar je mee zit. Wil je liever bellen, geef dan aan wanneer het jou schikt, dan bel ik je terug. Helemaal vrijblijvend.
Stuur een bericht Laat je terugbellen
Zit je echt in de knel, dan hoort daar iemand bij die naast je kan zitten. Dat zeg ik dan ook gewoon tegen je.