Inzichten · Wat je meedraagt
Inzicht 24
Het kind op de achterbank
Je innerlijke kind en de man die je nu bent
Als je reactie groter is dan de situatie, gaat het zelden over nu.
In het kort
Je innerlijke kind is geen wezentje in je borstkas maar een verzameling reacties uit een tijd waarin je nog geen keuze had. Je herkent het aan de onevenredigheid: als je reactie veel groter is dan wat er gebeurde, gaat het zelden over nu. De oplossing is dat de volwassene die je nu bent erbij komt zitten.
Dit inzicht klinkt zweveriger dan het is. Ik houd het daarom zo nuchter als ik kan, want het mechanisme erachter is heel gewoon.
Hoe het werkt
Als kind leer je hoe de wereld in elkaar zit met de middelen die je op dat moment hebt. Je trekt conclusies. Die conclusies waren toen verstandig: ze hielpen je door je situatie heen.
- Niet lastig zijn, dan blijft het rustig.
- Presteren, dan is er aandacht.
- Niets laten merken, dan kan niemand er iets mee.
Wat er daarna gebeurt is dat de wereld verandert en die conclusies niet. Je bent volwassen, je kunt voor jezelf zorgen, je kunt weglopen uit een situatie die niet deugt, en toch reageer je in bepaalde momenten nog precies zoals toen. Onevenredig hard, of juist opeens klein.
Dat is wat mensen bedoelen met het innerlijke kind: geen apart wezentje in je borstkas, maar een set reacties uit een tijd waarin je nog geen keuze had.
Je herkent het aan de onevenredigheid. Als je reactie veel groter is dan wat er gebeurde, gaat het zelden over wat er nu gebeurt. Iemand onderbreekt je in een vergadering en je bent er drie dagen mee bezig, dan is er iets ouders geraakt dan die vergadering.
En nu het punt van dit inzicht. De oplossing is niet dat je dat kind wegstuurt, en ook niet dat je hem het stuur geeft. Het is dat de man die je nu bent erbij komt zitten. Er is namelijk iets veranderd sinds toen: er is nu iemand die het wél aankan. Toen was die er niet.
De metafoor
Achterin je auto zit een kind. Dat kind zit daar al je hele leven. Op de meeste dagen merk je hem niet. Maar als er onverwacht hard geremd wordt, is dat kind degene dat schrikt.
Je kunt naar achteren roepen dat het zich niet moet aanstellen. Dat heeft hij vaak genoeg gehoord. Je kunt ook even stoppen en ernaast gaan zitten. Meer is het niet. En het rare is: het houdt vrijwel altijd op met schrikken zodra er iemand naast zit die weet waar ze heen gaan.
Waar je het tegenkomt
Op je werk
Kritiek van een leidinggevende die je veel harder raakt dan hij zou moeten. De inhoud klopt misschien niet eens. Wat geraakt wordt is ouder: de blik van iemand die pas tevreden was als het perfect was.
Thuis
Je kind doet iets en je reageert feller dan je wilt. Achteraf snap je jezelf niet. Vaak zit daar een oud moment onder, uit een tijd waarin jij dat kind was en er niemand naast je ging zitten.
Hoe lang stel je nog uit om jezelf het beste waard te achten?
Naar Epictetus, Enchiridion
Zo ging het bij Meryem
Meryem, 42, kreeg van haar leidinggevende een opmerking over een verslag. Vriendelijk gebracht, niets aan de hand. Ze zat er drie dagen mee en huilde in de auto.
De reactie klopte niet bij de gebeurtenis, en dat is meestal het teken. Niet de opmerking van vandaag deed dat, maar iets wat er precies zo uitzag en veel eerder is gebeurd.
Bij haar was het een lerares die een werkstuk voor de klas voorlas om te laten zien hoe het niet moest. Ze was tien. Ze had dat verhaal jaren als anekdote verteld, met een lach erbij.
Wat er veranderde, is niet dat het weg is. Wel dat ze het nu herkent op het moment zelf. Dan is het niet meer haar leidinggevende die haar klein maakt, dan is het een meisje van tien dat even iets nodig heeft.
Nog een voorbeeld
Bij Sander sloeg het aan op een heel ander moment: als iemand hem in de rede viel. Dat kwam uit een huis met vier kinderen waar alleen de hardste stem gehoord werd.
De namen zijn veranderd. De situaties komen uit gesprekken die ik heb gevoerd.
Opdracht: erbij gaan zitten
Doe dit rustig, op een moment dat je niet gestoord wordt. Merk je dat het te zwaar wordt, stop dan, sommige dingen doe je niet alleen, en dat is geen zwakte.
- Denk aan een recente reactie van jezelf die groter was dan de situatie. Schrijf op wat er precies gebeurde.
- Vraag jezelf: hoe oud voelde ik me op dat moment? Meestal komt er een leeftijd op. Vertrouw het eerste getal.
- Haal het kind van die leeftijd voor de geest. Waar was dat kind, hoe zag het eruit, waar was het bang voor?
- Kijk wat het toen nodig had en niet kreeg. Meestal is het geen groot gebaar. Meestal is het: dat iemand zei dat het niet aan hem lag.
- Zeg wat het toen had moeten horen. Hardop, in je eigen woorden. Het voelt ongemakkelijk, en het werkt.
- Zeg er tot slot bij wie je nu bent. Wat je aankunt, wat je hebt doorstaan, waarom het dat nu niet meer alleen hoeft te doen.
Je hoeft dit niet vaak te doen. Bij de meeste mensen is het genoeg om te weten dát hij er zit, en om hem voortaan op te merken in plaats van weg te duwen.
Wat je hieraan hebt
Reacties die je jarenlang niet begreep, worden ineens navolgbaar. En je hoeft niet meer te vechten tegen een stuk van jezelf. Werken aan jezelf is niet het kind overstemmen, het is de volwassene die je nu bent ernaast zetten.
Het zit er al je hele leven. Je hoeft het alleen niet meer alleen te laten zitten.
Verder lezen
Dit sluit hierop aan
Inzicht 20
De tijdlijn
Hoe je verleden en toekomst in je hoofd liggen
Inzicht 21
Labels
Wie heeft bepaald dat dit goed of slecht is?
Inzicht 22
Goed genoeg
Over vergelijken en de maatstaf van een ander
Weet je niet welk stuk bij jou past? Doe de test van twee minuten.
Even sparren?
Mail me, of laat je terugbellen
Ik ben geen dokter en geen psycholoog. Die denken vaak in kaders, en soms is er iets anders nodig: iemand die luistert, doorvraagt en niet meteen zijn eigen verhaal erbij haalt. Geen diagnose, geen traject, geen rekening.
Stuur een bericht met waar je mee zit. Wil je liever bellen, geef dan aan wanneer het jou schikt, dan bel ik je terug. Helemaal vrijblijvend.
Stuur een bericht Laat je terugbellen
Zit je echt in de knel, dan hoort daar iemand bij die naast je kan zitten. Dat zeg ik dan ook gewoon tegen je.