Inzichten · Hoe je in elkaar zit
Inzicht 09
De comfortzone
Waarom veilig op den duur onveilig wordt
Wat je vermijdt wordt groter, ook als je er niets mee doet.
In het kort
Je comfortzone is het gebied waarin je situaties tegenkomt die je al kent. Daarbuiten ligt de rekzone waar je leert, en daarbuiten de paniekzone waar je niets leert. De zone staat niet stil: elke keer dat je iets vermijdt omdat het spannend is, wordt hij een klein stukje kleiner.
De comfortzone wordt meestal uitgelegd met een poster: buiten je comfortzone gebeurt de magie. Dat klopt niet helemaal, en het is bovendien geen behulpzame manier om ernaar te kijken.
Hoe het werkt
Je comfortzone is het gebied waarin je situaties tegenkomt die je al eens hebt gedaan. Daar hoef je niet na te denken, daar gaat weinig energie in zitten. Dat is nuttig. Zonder comfortzone zou je uitgeput zijn van boodschappen doen.
Daarbuiten ligt de rekzone: situaties die spannend zijn maar te doen. Daar leer je. En daarbuiten ligt de paniekzone: zoveel spanning dat er niets meer binnenkomt. Daar leer je niets. Sterker: daar leer je precies het verkeerde, namelijk dat dit soort situaties gevaarlijk zijn. Wie een kind in het diepe gooit, leert het soms zwemmen en vaker bang zijn voor water.
Nu het punt dat mensen vaak niet doorhebben. De comfortzone staat niet stil. Hij krimpt.
Elke keer dat je iets vermijdt omdat het spannend is, wordt de zone een klein stukje kleiner. Vermijden geeft direct opluchting, en die opluchting is een beloning. Dus je vermijdt de volgende keer sneller. Wie tien jaar lang geen presentatie geeft, is niet gelijk gebleven, hij is banger geworden. Comfort dat niet af en toe wordt opgerekt, wordt vanzelf een kleiner leven.
De metafoor
Denk aan een spier die je niet gebruikt. Die blijft niet gelijk, die wordt zwakker. Je merkt het pas als je hem nodig hebt, en dan concludeer je dat je nu eenmaal niet sterk bent.
Zo werkt je comfortzone ook. Wat je een jaar lang niet doet, wordt niet makkelijker in de tussentijd.
Waar je het tegenkomt
Op je werk
Je doet al jaren hetzelfde en je doet het goed. Maar je merkt dat je nieuwe systemen ontwijkt, en dat je bij verandering meteen redenen hebt waarom het niet werkt. Dat is geen ervaring. Dat is een krimpende zone die zichzelf verdedigt met argumenten.
Thuis
Het gesprek dat je al maanden niet voert. Elke dag dat je het niet voert, wordt het groter. Niet omdat het onderwerp erger wordt, maar omdat vermijden zichzelf traint.
Wij durven niet omdat het moeilijk is; het is moeilijk omdat wij niet durven.
Seneca, Brieven aan Lucilius
Zo ging het bij Noor
Noor is 34 en had al twee jaar niet gebeld met de belastingtelefoon. Er lag een brief, er kwam een tweede brief, en elke keer als ze eraan dacht ging haar maag dicht.
Wat ze zichzelf voorhield: ik doe het volgende week, als het rustiger is. Wat er werkelijk gebeurde: het ding werd elke week een beetje groter, omdat elke week dat ze het niet deed het bewijs leek dat het te groot was.
Ze heeft het uiteindelijk niet opgelost door moediger te worden. Ze heeft de stap verkleind tot iets belachelijks: het nummer opzoeken en op een briefje schrijven. Meer niet. De volgende dag belde ze, want het nummer lag er nu eenmaal.
Het gesprek duurde zeven minuten. Wat er twee jaar had gestaan, was in zeven minuten klaar. Wat haar het meest raakte was niet de opluchting, het was de gedachte hoeveel andere dingen er nog zo op haar lijstje stonden.
Nog een voorbeeld
Marije deed hetzelfde met zwemles voor volwassenen. Ze schaamde zich er zo voor dat ze het aan niemand vertelde. Eerste stap: op de website kijken. Niet inschrijven, alleen kijken. Ze zwemt nu twee jaar.
De namen zijn veranderd. De situaties komen uit gesprekken die ik heb gevoerd.
Opdracht: één stap in de rekzone, elke week
- Schrijf drie dingen op die je vermijdt. Ga niet groot denken, klein en echt.
- Zet er een spanningscijfer bij van 1 tot 10.
- Kies er één rond de 4 of 5. Niet de 9. Die 9 doe je later, en makkelijker dan je nu denkt.
- Doe hem deze week. Zet er een dag en tijd bij, anders gebeurt het niet.
- Schrijf achteraf twee dingen op: wat er echt gebeurde, en wat je vooraf dacht dat er zou gebeuren.
Dat laatste is de eigenlijke opdracht. Na een paar weken heb je een lijstje waaruit blijkt hoe vaak je hoofd zich vergist over hoe erg iets wordt. Dat lijstje is meer waard dan alle motivatie.
Wat je hieraan hebt
Je hoeft niet stoer te zijn en je hoeft nergens in te springen. Je hoeft alleen te zorgen dat je zone niet krimpt. Eén stap per week is genoeg om de andere kant op te bewegen.
Wat je vermijdt, wordt groter. Wat je opzoekt, wordt kleiner.
Verder lezen
Dit sluit hierop aan
Inzicht 05
De basisframes
De spelregels waarmee NLP naar mensen kijkt
Inzicht 06
Het communicatiemodel
Waarom twee mensen nooit hetzelfde meemaken
Inzicht 07
De logische niveaus
Op welke verdieping je probleem eigenlijk zit
Weet je niet welk stuk bij jou past? Doe de test van twee minuten.
Even sparren?
Mail me, of laat je terugbellen
Ik ben geen dokter en geen psycholoog. Die denken vaak in kaders, en soms is er iets anders nodig: iemand die luistert, doorvraagt en niet meteen zijn eigen verhaal erbij haalt. Geen diagnose, geen traject, geen rekening.
Stuur een bericht met waar je mee zit. Wil je liever bellen, geef dan aan wanneer het jou schikt, dan bel ik je terug. Helemaal vrijblijvend.
Stuur een bericht Laat je terugbellen
Zit je echt in de knel, dan hoort daar iemand bij die naast je kan zitten. Dat zeg ik dan ook gewoon tegen je.