Inzichten · Gereedschap
Inzicht 31
Het swish-patroon
Een oude reflex overschrijven met een nieuwe
Verbieden werkt niet. Een andere kant op sturen wel.
In het kort
Het swish-patroon koppelt de trekker van een automatische reactie aan een beeld van de persoon die je wilt zijn. Je hoofd werkt met richting, niet met verboden: iets verbieden versterkt het, een andere kant op sturen werkt wel. Het is bedoeld voor gewoontes, niet voor verslaving of trauma.
Er zijn reacties die je niet kunt bedenken. Je ziet iets, en het gevoel is er al: de sigaret, de koelkast, de telefoon, de irritatie bij dat ene gezicht. Praten met jezelf helpt daar niet, want het is klaar voordat je begint.
Het swish-patroon is een oefening die precies daarop is gemaakt. Het bouwt voort op inzicht 14, over submodaliteiten.
Hoe het werkt
Elke automatische reactie heeft een aanzet: een beeld, geluid of gevoel dat er als eerste is. Bij roken is dat vaak het beeld van de hand met de sigaret. Bij snoepen de kastdeur. Dat is de trekker.
Wat je doet, is die trekker koppelen aan iets anders. Niet aan een andere gewoonte, maar aan een beeld van de man die je wilt zijn. Dus niet "ik pak een appel", maar het beeld van jou zoals je bent als dit probleem niet meer speelt.
Waarom werkt dat? Omdat je hoofd werkt met richting, niet met verboden. Zeg tegen jezelf dat je niet aan de kastdeur moet denken en je denkt aan de kastdeur. Geef het in plaats daarvan een andere plek om heen te gaan, en het gaat daarheen. Je overschrijft de route in plaats van hem te blokkeren.
Twee eerlijke opmerkingen. Dit werkt goed bij gewoontes en kleine reflexen, en het is geen behandeling voor verslaving of trauma. En het werkt alleen als je het echt met beelden doet, snel en een aantal keren achter elkaar. Erover nadenken doet niets.
De metafoor
Een splitsing in een bospad. Beide paden liggen er al. Het ene is alleen platgelopen omdat iedereen daar loopt. Ga een paar keer bewust rechts, en na een tijdje neemt je lijf die kant vanzelf.
Waar je het tegenkomt
Op je werk
De reflex om je mail te openen zodra je vastloopt. De trekker is meestal een gevoel van weerstand plus het beeld van je scherm.
Thuis
De reflex om je telefoon te pakken op het moment dat je even niets doet, terwijl er iemand naast je zit.
Het is niet de daad die je bindt, maar de herhaling ervan.
Naar Epictetus, Verhandelingen
Zo ging het bij Rachida
Rachida moest presenteren voor de directie en zag daarbij steeds hetzelfde: haar eigen gezicht dat vastliep halverwege een zin, groot en dichtbij, met de stilte in de zaal erbij.
Dat beeld kwam dagen van tevoren en werd elke keer levendiger. Ze had het geprobeerd weg te duwen en dat maakte het scherper.
Ze heeft het niet weggeduwd maar vervangen. Eerst het beeld dat ze wilde: zichzelf aan het eind, iemand die een vraag stelt, en zij die hem beantwoordt. Klein en helder in een hoek gezet, en daarna in een keer laten omwisselen met het oude.
Vijf keer, met tussendoor telkens even wat anders. Daarna kwam het oude beeld nog wel op, en het bleef niet meer hangen. Ze noemt het zelf achteraf het rare kwartiertje dat haar week redde.
Nog een voorbeeld
Timo gebruikte hetzelfde voor het beeld van een sigaret. Hij zegt erbij dat het niet in zijn eentje genoeg was om te stoppen, en wel dat het de automatische reflex halveerde.
De namen zijn veranderd. De situaties komen uit gesprekken die ik heb gevoerd.
Opdracht: het swish-patroon
Neem hier vijf rustige minuten voor. Kies één kleine, duidelijke gewoonte.
- Zoek de trekker. Wat zie je vlak voordat het gebeurt? Maak dat beeld groot en helder voor je. Dit is beeld A.
- Maak beeld B. Zie jezelf zoals je bent als dit geen rol meer speelt. Niet de handeling, maar jou: houding, gezicht, uitstraling. Maak het aantrekkelijk. Zet het even opzij.
- Zet ze klaar. Beeld A groot en helder voor je. Zet beeld B klein en donker in een hoek van beeld A.
- Swish. Laat in één snelle beweging beeld B groot en helder worden terwijl beeld A klein wordt en verdwijnt. Doe het snel, binnen een seconde. Sommige mensen maken er een geluid bij, dat helpt.
- Maak je hoofd leeg. Kijk even om je heen, tel achteruit van tien. Dit is belangrijk, anders koppel je de beelden verkeerd om.
- Herhaal stap 3 tot en met 5, vijf tot zeven keer.
- Test. Roep beeld A op. Bij de meeste mensen springt beeld B er nu vanzelf voor, of is A moeilijk vast te houden. Dan staat de wissel.
Wat je hieraan hebt
Je krijgt een manier om iets aan te pakken dat sneller is dan je denken. Niet met wilskracht, maar door de route te verleggen.
Verbieden werkt niet. Een andere kant op sturen wel.
Verder lezen
Dit sluit hierop aan
Inzicht 13
Representatiesystemen
In welke taal je vanbinnen denkt
Inzicht 14
Submodaliteiten
De knoppen achter je herinneringen
Inzicht 15
Ankeren
Hoe je jezelf leert aanzetten
Weet je niet welk stuk bij jou past? Doe de test van twee minuten.
Even sparren?
Mail me, of laat je terugbellen
Ik ben geen dokter en geen psycholoog. Die denken vaak in kaders, en soms is er iets anders nodig: iemand die luistert, doorvraagt en niet meteen zijn eigen verhaal erbij haalt. Geen diagnose, geen traject, geen rekening.
Stuur een bericht met waar je mee zit. Wil je liever bellen, geef dan aan wanneer het jou schikt, dan bel ik je terug. Helemaal vrijblijvend.
Stuur een bericht Laat je terugbellen
Zit je echt in de knel, dan hoort daar iemand bij die naast je kan zitten. Dat zeg ik dan ook gewoon tegen je.