Inzichten · Contact met anderen
Inzicht 33
Indirecte taal
Het Milton-model, en waarom vaag soms beter werkt
Als jij invult wat de ander voelt, heb je grote kans dat je het mis hebt.
In het kort
Het Milton-model is bewust onbepaald taalgebruik, genoemd naar Milton Erickson. Waar het metamodel gaten opvult, laat dit model ze open. Vul jij precies in wat iemand voelt, dan heb je grote kans dat je het mis hebt. Laat je het open, dan vult hij het zelf in en klopt het altijd.
Inzicht 18 ging over precies maken wat vaag is. Dit inzicht gaat over het omgekeerde, en het is minder bekend: er zijn momenten waarop vaag beter werkt dan precies.
Hoe het werkt
Het Milton-model is genoemd naar Milton Erickson, een arts die opviel doordat hij bewust onbepaald sprak. Waar het metamodel gaten opvult, laat dit model ze juist open.
De reden daarvoor is eenvoudig. Als jij precies invult wat iemand voelt, heb je grote kans dat je het mis hebt, en dan haakt hij af. Laat je het open, dan vult hij het zelf in, en dan klopt het altijd.
Vergelijk: "Je bent nu boos omdat hij je heeft overgeslagen." Tegenover: "Er is iets dat je bezighoudt, en jij weet het beste wat dat is." De eerste zin is een gok. De tweede kan niet mis zijn en zet de deur open.
Waar dit nuttig is:
- Bij iemand die dichtzit. Precieze vragen voelen als druk. Ruimte geven werkt beter.
- Bij weerstand. "Misschien merk je vanzelf wanneer het moment goed is" roept minder tegenstand op dan een advies.
- Bij jezelf. "Ik weet nog niet hoe, en ik ga het uitvinden" laat meer ruimte dan "ik moet dit maandag oplossen".
En meteen de andere kant: dit is precies de taal van reclame, politiek en verkopers. Je hoort het dagelijks. Wie het leert herkennen, hoort ineens hoeveel zinnen niets zeggen en toch overtuigend klinken. Dat is misschien wel de grootste opbrengst van dit inzicht: je wordt er lastiger door te sturen.
De metafoor
Mist boven een landweg. Je ziet de richting, niet elke steen. Soms is dat precies genoeg om te durven gaan.
Waar je het tegenkomt
Op je werk
Bij iemand die in de verdediging schiet zodra je concreet wordt. Begin ruim, laat hem zelf invullen, en word pas precies als hij open staat.
Thuis
Bij een puber. "Hoe was school" is te precies en levert "goed" op. "Er zal wel van alles gebeurd zijn vandaag" en dan stil zijn, levert vaker iets op.
Spreek niet meer dan nodig, en laat ruimte voor de ander om te antwoorden.
Naar Epictetus, Enchiridion
Zo ging het bij Karim
Karims zoon van zeventien zei niets meer. Elke vraag leverde een schouderophalen op, vooral de vraag hoe het op school was.
Hij probeerde het anders. In de auto, zonder oogcontact, zei hij: er zal wel van alles gebeurd zijn vandaag. En toen hield hij zijn mond.
Acht seconden. Karim vertelde later dat het voelde als een minuut.
Daarna begon zijn zoon te praten, en dat duurde de hele rit.
Nog een voorbeeld
Een leidinggevende die iemand wilde helpen die dichtklapte, verving zijn vragen door: er speelt iets, en jij weet het beste wat. Dat leverde meer op dan een half uur doorvragen.
De namen zijn veranderd. De situaties komen uit gesprekken die ik heb gevoerd.
Opdracht: hoor het en gebruik het
- Let deze week een dag lang op reclame, politiek en verkooppraat. Noteer drie zinnen die overtuigend klinken en bij nader inzien niets beweren.
- Schrijf achter elke zin wat er feitelijk staat. Meestal blijft er bijna niets over. Dat is de oefening in weerbaarheid.
- Kies daarna één gesprek waarin iemand normaal dichtklapt. Begin bewust ruim: "Er speelt iets, en jij weet het beste wat." En zwijg dan.
- Let op hoe lang je de stilte volhoudt. De meeste mensen vullen hem na drie seconden zelf in. Probeer tien.
Wat je hieraan hebt
Twee dingen tegelijk. Je krijgt gesprekken open die vastzaten, en je wordt moeilijker te bespelen door mensen die deze taal gebruiken om iets van je gedaan te krijgen.
Soms hoef je alleen de richting te laten zien.
Verder lezen
Dit sluit hierop aan
Inzicht 17
Rapport, pacing en leading
Waarom mensen zich bij de een wel openen en bij de ander niet
Inzicht 18
Het metamodel van taal
De vragen die een verhaal opendraaien
Inzicht 19
Perceptuele posities
Hetzelfde conflict vanuit drie stoelen
Weet je niet welk stuk bij jou past? Doe de test van twee minuten.
Even sparren?
Mail me, of laat je terugbellen
Ik ben geen dokter en geen psycholoog. Die denken vaak in kaders, en soms is er iets anders nodig: iemand die luistert, doorvraagt en niet meteen zijn eigen verhaal erbij haalt. Geen diagnose, geen traject, geen rekening.
Stuur een bericht met waar je mee zit. Wil je liever bellen, geef dan aan wanneer het jou schikt, dan bel ik je terug. Helemaal vrijblijvend.
Stuur een bericht Laat je terugbellen
Zit je echt in de knel, dan hoort daar iemand bij die naast je kan zitten. Dat zeg ik dan ook gewoon tegen je.