Inzichten · ACT: leven met wat er is
Inzicht 44
De passagiers in de bus
Je hoeft niet met ze te onderhandelen om door te rijden
Je hoeft niet te winnen van de stemmen achterin. Je moet alleen blijven rijden.
In het kort
De passagiers in de bus is de bekendste metafoor uit ACT. Jij bent de chauffeur, je twijfels en oude verhalen zitten achterin en roepen naar voren. Je hoeft ze niet te overtuigen en ze hoeven niet uit te stappen. Ze hebben geen stuur, jij wel.
Dit is de bekendste metafoor uit ACT, en de enige die de meeste mensen jaren later nog weten.
Hoe het werkt
Je bent de chauffeur van een bus. Achterin zitten passagiers: je twijfels, je oude verhalen, je angst om af te gaan, de stem die zegt dat je het niet kunt.
Ze roepen naar voren. Ga terug. Sla hier af. Stop maar, dit wordt niets.
De meeste mensen doen een van twee dingen. Ze stoppen de bus om de discussie aan te gaan, want als die passagiers eenmaal overtuigd zijn, kunnen ze rustig verder. Dat gesprek duurt jaren en niemand wint. Of ze rijden waar de passagiers willen, om het rustig te houden. Dan is het stil in de bus en kom je nergens waar je wilde zijn.
De derde mogelijkheid is de enige die werkt: ze mogen roepen, en jij rijdt de kant op die jij hebt gekozen.
Want dat is de kern. De passagiers hebben geen stuur. Ze kunnen hard roepen en ze kunnen je niet dwingen. Je hoeft niet van ze te winnen en je hoeft ze niet te laten uitstappen. Je moet alleen blijven rijden.
Er zit nog iets in dat vaak vergeten wordt: die passagiers zijn ooit ingestapt om je te beschermen. Ze zijn niet je vijand. Ze zijn alleen slecht op de hoogte van waar je nu bent.
Waar je het tegenkomt
Op je werk
Je wilt iets voorstellen in een vergadering en achterin begint het: straks vinden ze het dom. Je hoeft die stem niet te overtuigen voordat je je hand opsteekt.
Thuis
Je wilt een gesprek beginnen en de stem zegt dat het toch weer ruzie wordt. Neem hem mee. Hij zit achterin, jij zit voorin.
Je hebt macht over je geest, niet over gebeurtenissen buiten je.
Marcus Aurelius, Persoonlijke notities
Zo ging het bij Jamila
Jamila wilde solliciteren op een functie waar ze te weinig ervaring voor had. Zodra ze het formulier opende, begon het koor: dit is te hoog gegrepen, ze gaan je uitlachen, straks moet je het uitleggen aan iedereen die weet dat je hebt gesolliciteerd.
Ze had geleerd dat ze die stemmen moest weerleggen. Dus schreef ze lijstjes met wat ze wel kon. Dat hielp precies zolang als het lijstje duurde.
Wat ze anders deed was ze niet weerleggen. Ze gaf ze een naam: daar is de commissie weer. Ze liet ze in de bus zitten en schreven, en ze verstuurde het formulier terwijl ze nog aan het roepen waren.
Ze is afgewezen. En ze zegt dat het de eerste keer in tien jaar was dat een afwijzing niet voelde als bewijs dat ze het had moeten laten.
Nog een voorbeeld
Bij Sjoerd zit de luidste passagier op de achterbank en zegt: straks kom je erachter dat je het niet kunt. Hij is opgehouden met discussieren en rijdt door. De passagier is er nog, en die heeft geen stuur.
De namen zijn veranderd. De situaties komen uit gesprekken die ik heb gevoerd.
Opdracht: ken je passagiers
- Schrijf de drie zinnen op die het vaakst naar voren geroepen worden in jouw bus.
- Geef elke passagier een naam. De criticus, de bezorgde, de luie. Iets waar je zelf om moet grinniken.
- Schrijf per passagier op waar hij ooit voor bedoeld was. Waar beschermde hij je tegen?
- Bepaal waar de bus vandaag heen gaat. Eén rit, deze week, in de richting die je belangrijk vindt.
- Rijd. Als er iemand roept, zeg je in stilte: ik hoor je, ik ga toch. En je rijdt door.
Wat je hieraan hebt
Je stopt met onderhandelen met stemmen die geen stuur hebben. Dat scheelt jaren, en het is de meest praktische samenvatting van alles wat in dit deel staat.
Ze mogen roepen. Jij rijdt.
Verder lezen
Dit sluit hierop aan
Inzicht 37
ACT in het kort
Zes processen die samen psychologische flexibiliteit maken
Inzicht 38
Bereidheid
Waarom vechten tegen wat er is je vastzet
Inzicht 39
Afstand van je gedachten
Een gedachte is een gedachte, geen bevel
Weet je niet welk stuk bij jou past? Doe de test van twee minuten.
Even sparren?
Mail me, of laat je terugbellen
Ik ben geen dokter en geen psycholoog. Die denken vaak in kaders, en soms is er iets anders nodig: iemand die luistert, doorvraagt en niet meteen zijn eigen verhaal erbij haalt. Geen diagnose, geen traject, geen rekening.
Stuur een bericht met waar je mee zit. Wil je liever bellen, geef dan aan wanneer het jou schikt, dan bel ik je terug. Helemaal vrijblijvend.
Stuur een bericht Laat je terugbellen
Zit je echt in de knel, dan hoort daar iemand bij die naast je kan zitten. Dat zeg ik dan ook gewoon tegen je.